به گزارش مسیر اقتصاد جنگ با ایران آشفتگی عمیقی را به بازارهای مالی جهان تحمیل کرده است. این جنگ با ایجاد یک موج ریسکگریزی شدید، بسیاری از سرمایهگذاران و حتی بازارگردانها را به حاشیه رانده است. این وضعیت، معامله کردن را دشوارتر و پرهزینهتر کرده و پدیدهای را رقم زده که میتوان آن را «قفل شدن بازار» نامید؛ سناریویی که نهادهای ناظر مالی با نگرانی آن را دنبال میکنند. از بازار اوراق خزانهداری آمریکا گرفته تا طلا و ارزهای جهانی، هیچ بازاری از این شوک در امان نمانده است.
نشانههای قفل شدن بازار در معاملات روزمره
سرمایهگذاران به رویترز گفتهاند که در چهار هفته گذشته، گاهی حتی برای گرفتن قیمت یا اجرای یک معامله ساده نیز با مشکل مواجه شدهاند. دلیل این امر آن است که بازارسازان (بازارگردانها)[۱] از ترس گیر افتادن در موقعیتهای معاملاتی بزرگ که ممکن است بهسرعت زیانده شوند، از پذیرش ریسک امتناع میکنند.
راجیو دِ ملو، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت مدیریت دارایی گاما[۲][۳]، این وضعیت را اینگونه توصیف میکند: «وقتی میخواهیم معامله کنیم، زمان بیشتری طول میکشد. بازارگردانها از ما میخواهند صبورتر باشیم و حجم معاملات را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنیم.» او میافزاید که شکاف بین قیمت خرید و فروش یک دارایی[۴] بهشدت افزایش یافته و نتیجه مستقیم آن این بوده که همه فعالان بازار، اندازه موقعیتهای معاملاتی خود را کاهش دادهاند.
خروجها حتی در امنترین بازارها هم دیده میشود
این پدیده فقط به بازارهای پرریسک محدود نشده است. حتی بازارهای عمیق و نقدشوندهای مانند اوراق قرضه دولتی که سنگ بنای مالی جهان محسوب میشوند نیز با این مشکل مواجه شدهاند. برای نمونه، دادههای مورگان استنلی[۵][۶] نشان میدهد شکاف قیمت خرید و فروش در اوراق دو ساله خزانهداری آمریکا – که یکی از اصلیترین شاخصهای سنجش سلامت بازار است – در ماه مارس حدود ۲۷ درصد نسبت به فوریه افزایش یافته است. این آمار به زبان ساده یعنی معاملهگران برای پذیرش ریسک، هزینه بسیار بیشتری را طلب میکنند.
صندوقهای پوشش ریسک، عامل تشدید قفل شدن بازار در اروپا
در اروپا، این درد بهویژه در بازار معاملات آتی نرخ بهره مشهود بود. به گفته دنیل آکسان از مدیران مورگان استنلی، نقدشوندگی در این بازار در مقطعی چنان سقوط کرد که به ۱۰ درصد سطح معمول خود رسید. او میگوید: «شرایط بیثباتی و عدم نقدشوندگی من را به یاد روزهای بحران کرونا انداخت.»
در این میان، نقش صندوقهای پوشش ریسک[۷] که بیش از ۵۰ درصد حجم معاملات اوراق قرضه دولتی در اروپا را در اختیار دارند، بسیار پررنگ بود. به گفته تحلیلگران، بسیاری از این صندوقها روی معاملات مشابهی شرطبندی کرده بودند و زمانی که همگی با هم برای خروج از موقعیتهای زیانده خود هجوم آوردند، فشار فروش را تشدید کرده و به قفل شدن بازار دامن زدند. این خروج همزمان، فروشندگان را در بازار بسیار زیاد و خریداران را کمیاب کرد.
وقتی بازارگردانها هم از بازار فرار میکنند
در نهایت، ترس به حدی رسیده که حتی بازیگران اصلی که وظیفهشان تأمین نقدینگی است، ترجیح میدهند در بازار حضور نداشته باشند. تام دی گالوما، از مدیران شرکت کارگزاری میشلر فایننشال[۸][۹]، درباره بازار خزانهداری آمریکا میگوید: «هم شرکتهای فروشنده و هم خریدار آنقدر پول از دست دادهاند که نقدشوندگی آسیب دیده، چون دیگر بازیگری در میدان نمانده است.»
رویترز بیان میکند که این وضعیت در بازار طلا حتی وخیمتر بوده است. موکش دیو، مدیر ارشد سرمایهگذاری در یک صندوق آربیتراژ جهانی، به رویترز گفته است روزهایی وجود داشت که بازارگردانها اصلاً در بازار حضور نداشتند و این یعنی هیچ تمایلی به انجام معامله وجود نداشت. او میگوید: «آنها در این لحظه نه به دنبال کسب سود، که به دنبال جلوگیری از ضرر هستند. اگر حق انتخاب داشته باشند، ترجیح میدهند اصلاً در بازار نباشند.»
قفل شدن بازار: هشداری فراتر از نوسان قیمت
از زاویه تحلیلی، مهمترین پیام گزارش رویترز این است که تبعات جنگ در ایران به افتوخیزِ سادهی شاخصها محدود نمانده، بلکه به هسته مرکزی بازارهای مالی یعنی «نقدشوندگی» ضربه زده است. پدیده قفل شدن بازار نشان میدهد در مواقع بروز شوکهای بزرگ ژئوپلیتیک، ساختار بازار بهجای تطبیق با شرایط، به حالت دفاعی میرود. خطر اصلی که نهادهای ناظر را نگران کرده، دقیقاً همین است که وقتی بازارگردانها برای حفظ بقا از بازار عقبنشینی کرده و ترجیح میدهند تماشاچی باشند، هزینه انجام معاملات و مدیریت ریسک بهشدت بالا میرود. تداوم این وضعیت میتواند بحران را از سطح بازارهای مالی فراتر برده و به شکل تورم و کندی رشد، به اقتصاد واقعی جهان سرریز کند.
پانویس:
[۱] Market Makers
[۲] GAMA Asset Management
[۳] یک نهاد معتبر سرمایهگذاری بینالمللی با تمرکز بر استراتژیهای اقتصاد کلان (Global Macro) است که به دلیل تخصص ویژه در بازار اوراق قرضه و بدهی، تحلیلهای نقدینگی آن به عنوان یکی از شاخصهای مرجع برای سنجش سلامت و تابآوری سیستم مالی جهانی توسط خبرگزاریهای تراز اول و بانکهای مرکزی رصد میشود.
[۴] Bid-Ask Spread
[۵] Morgan Stanley
[۶] یکی از بزرگترین و معتبرترین بانکهای سرمایهگذاری جهان است. دادهها و شاخصهای تحلیلی این بانک سرمایهگذاری بهعنوان مرجع استاندارد برای ارزیابی نقدینگی، ریسک و عمق بازارهای مالی بینالمللی استفاده میشود.
[۷] Hedge Funds
[۸] Mischler Financial Group
[۹] یکی از قدیمیترین کارگزاریهای بازار اوراق خزانهداری آمریکا و از معاملهگران فعال در بازار بدهی دولتی ایالات متحده است. دادهها و مشاهدات معاملاتی این کارگزاری از نزدیک وضعیت نقدینگی این بازار کلیدی را منعکس میکند.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ بازار مالی
