به گزارش مسیر اقتصاد بازار اوراق خزانهداری آمریکا در هفتههای اخیر به یکی از مهمترین نقاط نگرانی برای اقتصاد این کشور تبدیل شده است. در نگاه نخست، بالا رفتن بازده اوراق شاید تنها یک نوسان مالی به نظر برسد؛ اما در عمل، این روند به قلب ساختار مالی آمریکا مربوط است. اوراق خزانهداری، پایه اصلی تأمین مالی دولت آمریکا، نرخگذاری وامهای بلندمدت، قیمتگذاری بسیاری از داراییهای مالی و حتی جایگاه جهانی دلار است. به همین دلیل، هرگاه بازده این اوراق با شتاب بالا میرود، پیامد آن تنها به بازار بدهی محدود نمیماند و به سرعت به بودجه دولت، بازار مسکن، سرمایهگذاری و فضای کلی اقتصاد سرایت میکند. رویترز در روزهای اخیر نوشته شوک نفتی ناشی از جنگ اخیر علیه ایران، پیشبینیها درباره مسیر نرخ بهره آمریکا را بر هم زده و بازار خزانهداری را دچار نوسان و فشار کرده است.
چرا نرخ اوراق برای آمریکا اینقدر مهم است؟
اهمیت بازار خزانهداری آمریکا از اندازه و جایگاه آن ناشی میشود. رویترز ارزش این بازار را حدود ۳۰ هزار میلیارد دلار برآورد کرده و توضیح داده که همین عمق و نقدشوندگی، آن را به دارایی اصلی برای بانکهای مرکزی، مدیران ذخایر ارزی و صندوقهای ثروت ملی تبدیل کرده است. این جایگاه به واشنگتن اجازه داده سالها بدهی خود را با هزینهای قابلتحملتر افزایش دهد و از امتیاز دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی بهره ببرد. اما همین نقطه قوت، وقتی با نوسان شدید و کاهش نقدشوندگی روبهرو شود، به نقطه آسیبپذیری تبدیل میشود.
بالا رفتن بازده اوراق در سادهترین معنا یعنی دولت آمریکا برای استقراض تازه باید نرخ بالاتری بپردازد. این مسئله برای کشوری که بدهی ملی آن از ۳۹ هزار میلیارد دلار عبور کرده، اهمیت زیادی دارد. هرچه بازده اوراق در سطوح بالاتری بماند، هزینه تمدید بدهیهای سررسیدشده و انتشار اوراق تازه برای خزانهداری آمریکا بیشتر میشود و فشار بودجهای دولت بالا میرود. به بیان دیگر، رشد بازده اوراق فقط یک عدد در صفحه معاملات نیست؛ بلکه مستقیماً به بالا رفتن هزینه اداره دولت آمریکا منجر میشود.
جنگ چگونه بازار اوراق را تحت فشار برد؟
پیوند جنگ و بازار اوراق از مسیر نفت و تورم شکل گرفته است. با بالا رفتن بهای نفت در پی تنشهای اخیر، بازارها این احتمال را بیشتر در نظر گرفتند که فدرال رزرو نتواند به سرعت به سمت کاهش نرخ بهره برود. رویترز نوشته از زمان آغاز جنگ، بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا از حدود ۳.۹۶ درصد به ۴.۳۹ درصد رسیده است. بلومبرگ هم گزارش داده که بازدهیها در روزهای اخیر به بالاترین سطوح سال جاری رسید و حتی اوراق دوساله، که حساسیت بیشتری به مسیر نرخ بهره دارد، تا نزدیکی ۴.۰۳ درصد بالا رفت. این تغییر نشان میدهد بازارها، شوک جنگ و نفت را تنها یک مسئله ژئوپلیتیکی نمیبینند؛ بلکه آن را عاملی برای تغییر مسیر نرخهای بهره و تشدید فشار مالی در آمریکا ارزیابی میکنند.
رویترز در تحلیل مفصل خود تأکید کرده که شوک ایران، انتظار بازار از کاهش نرخ بهره در سال ۲۰۲۶ را عملاً پاک کرده و همزمان نوسان بازار خزانهداری را به شدت بالا برده است. شاخص MOVE، که یکی از مهمترین سنجههای نوسان در بازار اوراق آمریکا به شمار میرود، به بالاترین سطح از ماه مه سال گذشته رسیده و بزرگترین جهش ماهانه خود از اوایل ۲۰۰۹ را ثبت کرده است. چنین وضعی برای بازاری که ستون ثبات مالی آمریکا به شمار میآید، یک هشدار جدی است.
اثر مستقیم بر مسکن و تأمین مالی
یکی از نخستین جاهایی که رشد بازده اوراق خود را نشان میدهد، بازار مسکن آمریکاست. نرخ وام مسکن ۳۰ ساله در آمریکا معمولاً از بازده اوراق ۱۰ ساله اثر میگیرد و در روزهای اخیر این پیوند بهروشنی دیده شده است. رویترز گزارش داده میانگین نرخ وام مسکن ۳۰ ساله به ۶.۴۳ درصد رسیده که بالاترین سطح از اکتبر است. آسوشیتدپرس هم این نرخ را ۶.۳۸ درصد اعلام کرده و آن را بالاترین سطح در بیش از شش ماه دانسته است. همزمان، درخواستهای وام مسکن و بازتأمین وام کاهش پیدا کرده و این موضوع در آستانه فصل پررونق خرید بهاره، فشار تازهای بر بازار مسکن آمریکا وارد کرده است.
اهمیت این مسئله فقط به بخش مسکن محدود نمیشود. وقتی نرخهای بلندمدت بالا میرود، هزینه تأمین مالی برای بنگاههای تولیدی و خدماتی هم بیشتر میشود. در نتیجه، سرمایهگذاری دشوارتر، وامگیری گرانتر و تصمیمگیری برای گسترش تولید محتاطانهتر میشود. به همین دلیل، رشد بازده اوراق میتواند از مسیر افزایش هزینه سرمایه، خطر کندی رشد یا حتی رکود را بالاتر ببرد. در واقع، بازار اوراق از این جهت برای اقتصاد آمریکا مهم است که نرخ پایه بسیاری از تصمیمهای اقتصادی را تعیین میکند.
نشانههای فشار در خود بازار خزانهداری
مسئله فقط بالا رفتن بازدهی نیست؛ کیفیت کارکرد خود بازار اوراق هم اهمیت دارد. رویترز نوشته نقدشوندگی در بخشهایی از بازار خزانهداری، بهویژه در اوراق کوتاهمدت، در ماه مارس بدتر شده است. به گزارش این رسانه، مورگان استنلی نشان داده فاصله قیمت خرید و فروش در اوراق دوساله آمریکا نسبت به فوریه حدود ۳۰ درصد بیشتر شده، در حالی که حجم معاملات نیز بالا رفته است؛ ترکیبی که از فروشهای ناشی از اجبار و فشار خبر میدهد، نه دادوستد عادی.
همچنین دادههای فدرال رزرو که رویترز به آن استناد کرده، نشان میدهد حجم اوراق خزانهداری نگهداریشده به نمایندگی از نهادهای رسمی خارجی در چهار هفته گذشته حدود ۷۵ میلیارد دلار کاهش یافته و برآورد میشود حدود ۶۰ میلیارد دلار آن فروش فعال بوده باشد. افزون بر این، یک حراج ضعیف اوراق دوساله در روز دوشنبه نیز نشان داد نگرانی در بازار همچنان بالاست. وقتی بازاری به این بزرگی همزمان با افزایش بازده، کاهش نقدشوندگی و نشانههای فروش اجباری روبهرو شود، مسئله دیگر تنها هزینه استقراض نیست؛ بلکه ثبات مالی آمریکا هم زیر سؤال میرود.
یک اهرم فشار بر دولت آمریکا
از کنار هم گذاشتن این دادهها میتوان فهمید چرا روند افزایشی نرخ اوراق به یک مسئله راهبردی برای آمریکا تبدیل شده است. این روند، هم هزینه مالی دولت را بالا میبرد، هم بازار مسکن را تحت فشار میگذارد، هم تأمین مالی تولید را گرانتر میکند و هم بازار بدهی را ناپایدارتر نشان میدهد. به همین دلیل، بازده اوراق خزانهداری را میتوان یکی از مهمترین اهرمهای فشار بر دولت آمریکا در شرایط فعلی دانست؛ اهرمی که اثر آن همزمان در بودجه، رشد اقتصادی و ثبات مالی ظاهر میشود. اگر جنگ و شوک نفتی ادامه پیدا کند یا بازارها به این نتیجه برسند که فدرال رزرو ناچار است برای مدت طولانیتری نرخها را بالا نگه دارد، فشار این اهرم نیز بیشتر خواهد شد.
منابع:
رویترز؛ پیوند اول، پیوند دوم، پیوند سوم
انتهای پیام/ بازار مالی
