به گزارش مسیر اقتصاد بسته شدن مؤثر تنگه هرمز فقط یک شوک نفتی ایجاد نکرده، بلکه کل زنجیره تجارت منطقه را هم وادار به بازآرایی کرده است. در هفتههای اخیر روشن شده که بحران، فقط به نفتکشها و LNG محدود نیست و ورود غذا، دارو و دیگر کالاهای ضروری به کشورهای خلیج فارس هم ناچار شده از مسیرهای تازه عبور کند. همین جاست که بندر جده در عربستان اهمیت تازهای پیدا کرده است.
جده به بندر پشتیبان عربستان تبدیل شد
از زمان آغاز جنگ، حجم بار در بندر جده حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است. این رشد نشان میدهد جده دیگر فقط یکی از بنادر مهم عربستان نیست، بلکه به یکی از اصلیترین نقاط اتکای این کشور برای حفظ جریان واردات تبدیل شده است. در شرایطی که عبور از هرمز با نااطمینانی شدید روبهروست، جده نقش یک شریان پشتیبان را برای ورود کالاهای اساسی به عربستان بر عهده گرفته است.
مرسک مسیرهای تازه را فعال کرده است
رفتار شرکتهای بزرگ حملونقل نیز نشان دهنده اهمیت یافتن بندر جده است. شرکت مرسک برای رساندن غذا و دارو به کشورهای خلیج فارس، استفاده از مسیرهای جایگزین را از جده، صحار، صلاله و خورفکان افزایش داده است. به این ترتیب، بخشی از بار که پیشتر میتوانست از مسیرهای معمول و با اتکای بیشتر به هرمز جابهجا شود، حالا از ترکیبی از مسیرهای دریایی و زمینی عبور میکند.
چرا جده مهم شده است؟
نکته مهم این است که جده قرار نیست جای هرمز را بگیرد. جده یک جایگزین کامل برای این تنگه نیست، اما در شرایط فعلی به بندری تبدیل شده که میتواند بخشی از فشار را از روی شبکه تجارت منطقه بردارد. این بندر در ساحل دریای سرخ قرار دارد و به عربستان امکان میدهد بخشی از واردات ضروری خود را بدون تکیه مستقیم بر هرمز وارد کند. بهویژه برای کالاهای اساسی، چنین مسیری در شرایط جنگی اهمیت حیاتی پیدا میکند.
مسئله فقط عربستان نیست
کشورهای خلیج فارس تا ۸۵ درصد به واردات غذا وابستهاند. همین وابستگی بالا باعث میشود هر اختلالی در مسیرهای دریایی، خیلی سریع به مسئله امنیت غذایی تبدیل شود. از این زاویه، رشد نقش جده فقط یک تحول بندری در عربستان نیست؛ نشانهای از آن است که کل منطقه در حال جستوجوی راههای تازه برای حفظ حداقلی جریان کالاهای ضروری است.
مسیرهای جایگزین، پرهزینه اما ضروری
استفاده از مسیرهای جایگزین به معنای حل بحران نیست. این مسیرها معمولاً طولانیتر، پرهزینهتر و پیچیدهترند و نمیتوانند همه ظرفیت هرمز را جبران کنند. اما همین که شرکتهای بزرگ حملونقل به سراغ آنها رفتهاند، نشان میدهد بازار دیگر منتظر بازگشت سریع وضعیت عادی نمانده و بازیگران منطقهای در حال سازگار شدن با یک بحران ماندگارتر هستند. جده در این میان به یکی از مهمترین گرههای این سازگاری بدل شده است.
هرمز نقشه لجستیک منطقه را عوض کرده است
ارزش تحلیلی این تحول در آن است که نشان میدهد بحران هرمز فقط قیمت انرژی را بالا نبرده، بلکه نقشه لجستیک خلیج فارس را هم تغییر داده است. وقتی بندری مثل جده در مدت کوتاهی با رشد ۴۰ درصدی بار روبهرو میشود، معنایش این است که جنگ، کشورها را وادار کرده برای واردات روزمره خود هم به فکر مسیرهای پشتیبان باشند. به بیان دیگر، هرمز فقط گلوگاه نفت نیست؛ اختلال در آن میتواند کل زنجیره تأمین منطقه را بازنویسی کند.
جده امروز برای عربستان فقط یک بندر مهم در دریای سرخ نیست؛ به یکی از اصلیترین شریانهای ورود کالاهای اساسی تبدیل شده است. افزایش ۴۰ درصدی بار در این بندر و فعال شدن مسیرهای جایگزین از سوی مرسک نشان میدهد منطقه در حال تجربه یک بازآرایی واقعی در تجارت است. این تحول یک پیام روشن دارد: هرچه هرمز بیشتر در معرض اختلال بماند، وزن بنادر و کریدورهای پشتیبان مانند جده در اقتصاد خلیج فارس بیشتر خواهد شد.
منابع:
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
