به گزارش مسیر اقتصاد بحران تنگه هرمز حالا فقط یک بحران نفتی نیست. در کنار جهش قیمت نفت و گاز، بازار جهانی کود هم بهشدت تحت فشار قرار گرفته و این فشار مستقیماً به بخش کشاورزی منتقل میشود. منطق ماجرا روشن است: خلیج فارس هم در تأمین انرژی و هم در تولید و صادرات بخشی از کودهای مهم کشاورزی نقش کلیدی دارد. وقتی این مسیر مختل میشود، هزینه نهادههای کشاورزی بالا میرود و نخستین گروهی که ضربه را حس میکنند، کشاورزان هستند.
افزایش ۴۰ درصدی قیمت اوره و کود
یکی از روشنترین نشانههای این بحران، جهش قیمت اوره است. قیمت جهانی اوره از زمان آغاز جنگ حدود ۴۰ درصد بالا رفته است. این افزایش فقط یک نوسان مقطعی نیست؛ چون همزمان عرضه جهانی هم تحت فشار قرار گرفته و بازار با نااطمینانی شدیدی روبهرو شده است. در چنین فضایی، کشاورزان و شرکتهای توزیع کود دیگر فقط با گرانی روبهرو نیستند، بلکه با دشواری در دسترسی به کالا هم مواجه شدهاند.
چین فشار بازار را بیشتر کرده است
در همین شرایط، چین نیز برای حفاظت از بازار داخلی خود، محدودیتهای صادراتی کود را تشدید کرده است. پکن صادرات برخی کودهای فسفاته و ترکیبهای نیتروژن-پتاس را متوقف کرده است و این محدودیتها میتواند تا ۴۰ میلیون تن، معادل حدود ۵۰ تا ۷۵ درصد صادرات سال گذشته این کشور را در بر بگیرد. این تصمیم، فشار ناشی از جنگ را شدیدتر کرده است، چون بازار جهانی همزمان با اختلال در هرمز، بخشی از یک منبع بزرگ جایگزین را هم از دست میدهد.
تولیدکنندگان هم دست نگه داشتهاند
فشار فقط در بازارهای جهانی دیده نمیشود؛ در سطح تولید هم نشانههای آشکار بحران ظاهر شده است. چند تولیدکننده کود در مالزی به دلیل رشد شدید هزینه مواد اولیه و بههم خوردن زنجیره تأمین، پذیرش سفارشهای تازه را متوقف کردهاند. برخی قیمتها ظرف فقط دو هفته ۱۰۰ تا ۱۵۰ درصد بالا رفته و تأمینکنندگان برای جلوگیری از سفتهبازی، حتی مشتریان را از پیشخرید منصرف کردهاند. این یعنی بازار از مرحله نگرانی عبور کرده و وارد مرحله احتیاط عملیاتی شده است.
کشاورزان در خط اول فشار قرار دارند
اثر این تحولات در نهایت به مزرعه میرسد. کود برای بسیاری از محصولات، یکی از اصلیترین هزینههای تولید است و هر جهش در قیمت آن میتواند یا حاشیه سود کشاورز را از بین ببرد یا او را وادار کند مصرف کود را کم کند. هر دو حالت، پیامد خود را بعداً در بازار غذا نشان میدهد: یا قیمت محصول بالا میرود، یا عملکرد و تولید کاهش پیدا میکند. به همین دلیل، بحران کود بهمراتب مهمتر از یک خبر بخشی درباره تجارت نهادههاست؛ این بحران میتواند چند ماه بعد در قیمت مواد غذایی ظاهر شود.
هرمز، گلوگاه غذا هم هست
آنچه این بحران را مهمتر میکند، این است که هرمز فقط گلوگاه نفت و گاز نیست. بخش مهمی از تجارت جهانی کود و مواد اولیه تولید آن نیز مستقیم یا غیرمستقیم به این منطقه گره خورده است. همین پیوند است که باعث میشود جنگ، از مسیر انرژی به غذا سرایت کند. کشورها در حال رقابت برای تأمین کود کافی هستند تا از شکلگیری بحران غذایی جلوگیری کنند. این یعنی بازار حالا فقط نگران قیمت نیست؛ نگران کمبود هم هست.
هشدار اصلی برای ماههای آینده است
پیام اصلی این تحولات روشن است: شوک اصلی جنگ شاید امروز در پمپبنزین و بازار انرژی دیده شود، اما موج بعدی آن میتواند در بخش کشاورزی و بعدتر در سفره مردم ظاهر شود. وقتی قیمت کود بالا میرود و عرضه آن نامطمئن میشود، هزینه تولید غذا نیز بالا میرود. از این زاویه، جنگ هرمز فقط یک بحران انرژی نیست؛ بحرانی است که میتواند با یک فاصله زمانی کوتاه، به بازار جهانی غذا هم منتقل شود.
منابع:
انتهای پیام/ کشاورزی
