به گزارش مسیر اقتصاد بسته ماندن هرمز حالا دارد اثر خود را فراتر از نفت و گاز نشان میدهد. جنگ اخیر، مسیر یکی از حساسترین گلوگاههای تجارت جهان را مختل کرده و هزینه انرژی، بیمه، حملونقل و مواد اولیه را بالا برده است؛ شوکی که بهطور مستقیم به زنجیره تولید فلزات و صنایع وابسته هم منتقل شده است. رویترز این وضعیت را بزرگترین اختلال تاریخ در بازار انرژی توصیف کرده و هشدار داده که فشار آن به بخشهای پاییندستی، از کود و پتروشیمی تا تولید صنعتی، در حال سرایت است.
آلومینیوم، اولین فلزِ زیر ضرب
در میان فلزهای اساسی، آلومینیوم بیشترین ضربه مستقیم را از بحران هرمز خورده است. خلیج فارس حدود ۹ درصد تولید جهانی آلومینیوم را در اختیار دارد و وقتی چین از محاسبه کنار گذاشته شود، سهم این منطقه در تأمین نیاز بازارهای غربی به بیش از ۲۰ درصد میرسد. تداوم بسته ماندن هرمز هم صادرات آلومینیوم از منطقه را مختل کرده و هم ورود مواد اولیه به کارخانهها را به خطر انداخته است.
بازار هم بلافاصله به این تهدید واکنش نشان داده است. قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن ابتدا به حدود ۳۴۵۰ دلار و سپس به ۳۵۴۵ دلار در هر تن رسید که بالاترین سطح در حدود چهار سال اخیر است. همزمان، دو واحد بزرگ ذوب یعنی «آلومینیوم بحرین» و «قطالوم» بخشی از ظرفیت خود را پایین آوردهاند و بر اساس برآوردها ۵۷۰ هزار تن از ظرفیت سالانه تولید تحت تأثیر قرار گرفته است. بانک آمریکا نیز کسری بازار جهانی آلومینیوم در سال ۲۰۲۶ را از ۱ میلیون تن به ۱.۵ میلیون تن افزایش داده است.
جهش فقط در تابلوی بورس نیست
شوک آلومینیوم فقط به قیمت روی تابلو محدود نمانده و در بازار فیزیکی شدیدتر دیده میشود. خریداران ژاپنی که ابتدا در برابر حقبیمه ۲۵۰ دلاری مقاومت کرده بودند، حالا پیشنهاد ۳۵۰ دلاری را پذیرفتهاند. در اروپا حقبیمه آلومینیوم به ۴۵۰ دلار در هر تن رسیده که بالاترین سطح از اواخر ۲۰۲۲ است. در آمریکا نیز حقبیمه «Midwest» به حدود ۲۴۰۰ تا ۲۴۲۵ دلار در هر تن رسیده که نشانه کمبود واقعی فلز در بازار مصرف است.
همین فشار باعث شده تولیدکنندگان منطقه به دنبال مسیرهای جایگزین بروند. شرکت «امارات گلوبال آلومینیوم» صادرات خود را از مسیر بندر صحار عمان بازچینش کرده و مواد اولیه را بهصورت زمینی به کارخانههای خود در ابوظبی و دوبی منتقل میکند. اما این فقط یک راهحل محدود است و همه تولیدکنندگان منطقه چنین امکانی ندارند. رویترز تأکید میکند که مشکل فقط بیرون نرفتن محصول نیست؛ با طولانی شدن بحران، نرسیدن مواد اولیه به واحدهای ذوب هم به تهدیدی جدی تبدیل میشود.
همه فلزات اساسی یکسان بالا نرفتهاند
با این حال، درست نیست که گفته شود همه فلزهای اساسی بهیکباره و به یک اندازه گران شدهاند. همان روزهایی که آلومینیوم جهش میکرد، مس زیر فشار موجودیهای بالاتر و نگرانی از افت تقاضا عقب نشست. رویترز در ۶ مارس گزارش داد که قیمت مس در همان مقطع ۰.۳ درصد پایین آمد و موجودیهای آن در بورس فلزات لندن بالا رفت. بلومبرگ هم در ۱۹ مارس نوشت تشدید جنگ، علاوه بر بالا بردن هزینه انرژی، ترس از آسیب به اقتصاد جهانی را بیشتر کرده و همین مسئله باعث افت فلزات صنعتی مانند مس شده است. بنابراین اثر بحران هرمز بر بازار فلزات، یکدست نیست: هرجا شوک عرضه مستقیمتر باشد، قیمتها بیشتر بالا میرود و هرجا ترس از رکود پررنگتر شود، بخشی از فشار افزایشی خنثی میشود.
فلزات راهبردی هم وارد موج گرانی شدهاند
در کنار آلومینیوم، فلزات راهبردیتر و کمعمقتری مثل تنگستن و ژرمانیم هم با موج تازهای از افزایش قیمت روبهرو شدهاند. فایننشال تایمز گزارش داده قیمت تنگستن در دو هفته حدود ۴۰ درصد بالا رفته و ژرمانیم نیز حدود ۱۰ درصد گران شده است. نکته مهم اینجاست که جنگ تنها عامل این جهش نیست؛ محدودیتهای قبلی عرضه، ذخایر پایین و وابستگی بازار به چین از قبل زمینه را آماده کرده بود و حالا بحران هرمز فقط این تنش را تشدید کرده است.
در نتیجه، تصویر درست این است که بسته ماندن هرمز دو اثر همزمان روی بازار فلزات گذاشته است: از یک سو، در فلزهایی مانند آلومینیوم که تولید و صادراتشان به خلیج فارس گره خورده، شوک عرضه مستقیم ایجاد کرده؛ و از سوی دیگر، در فلزات راهبردی و دفاعی، از مسیر افزایش نااطمینانی، رشد تقاضای نظامی و بالا رفتن هزینه حملونقل و بیمه، موج تازهای از گرانی ساخته است. این یعنی بحران هرمز فقط مسئله انرژی نیست؛ بهتدریج به مسئله امنیت زنجیره تأمین فلزات هم تبدیل شده است.
پیام اصلی بازار روشن است
بازار فلزات یک هشدار روشن میدهد: هرچه بسته ماندن هرمز طولانیتر شود، فشار از نفت و گاز به فلزات، مواد شیمیایی و سپس به کل زنجیره تولید جهانی سرایت بیشتری پیدا میکند. در این میان، آلومینیوم فعلاً واضحترین نمونه است؛ فلزی که نشان میدهد یک گلوگاه دریایی چگونه میتواند ناگهان به گلوگاه صنعت جهان تبدیل شود.
منابع:
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
