به گزارش مسیر اقتصاد مقامهای دولت ترامپ پیشنهادهایی برای به حرکت درآوردن دوباره کشتیها در تنگه هرمز مطرح کردهاند، اما با ادامه حملات ایران به نفتکشها و گزارشهایی مبنی بر اینکه ایران شروع به مینگذاری در این آبراه باریک کرده است، طرح اسکورت دریایی هنوز عملی نشده، در حالی که قیمت انرژی به شدت افزایش یافته است.
تنگه هرمز چه ویژگی خاصی دارد؟
تنگه هرمز تنها مسیر دریایی بین خلیج فارس و دریای عمان است و حدود یکچهارم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع و محمولههای دریایی کشورهای خلیج فارس از این مسیر به بازارهای جهانی میرسد. عبور کشتیها در این گلوگاه محدود به دو مسیر حدوداً دو مایل دریایی است:
- یک مسیر برای خروج کشتیها
- یک مسیر برای ورود کشتیها
این دو مسیر توسط نوار آبی دو مایلی از هم جدا شدهاند.
در باریکترین نقطه، عرض تنگه فقط ۲۱ مایل دریایی (حدود ۲۴ مایل) است. عمیقترین کانال آن از یک طرف به ساحل ایران و از طرف دیگر به شبهجزیره مسندم در عمان محدود میشود.
به دلیل اهمیت این مسیر در تجارت جهانی و قرار گرفتن آن در منطقهای پرتنش، تنگه هرمز بارها به عنوان ابزار فشار سیاسی و نظامی هدف قرار گرفته است؛ از جمله در «جنگ نفتکشها» در جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰. در واکنش به آن تهدید، نیروی دریایی آمریکا در سال ۱۹۸۷ عملیات Earnest Will را آغاز کرد که بزرگترین عملیات اسکورت کشتیها از زمان جنگ جهانی دوم بود.
ایران چه کاری انجام میدهد؟
ایران برای گسترش دامنه جغرافیایی جنگ و افزایش هزینههای جهانی آن، به کشتیها حمله و طبق گزارشها شروع به کارگذاری مینهای دریایی در تنگه کرده است؛ اقدامی که عملاً این مسیر را برای عبور کشتیها بسته است.
این موضوع باعث افزایش شدید هزینههای بیمه کشتیها شده است، زیرا شرکتها نگران امنیت خدمه نیز هستند؛ هرچند بیمهنامهها همچنان صادر میشوند.
آیا واشنگتن چنین واکنشی را پیشبینی نکرده بود؟
برنامهریزان نظامی آمریکا مدتها هشدار داده بودند که ایران ممکن است در صورت وقوع جنگ تنگه را ببندد. اما به نظر میرسد دولت ترامپ چنین واکنشی را پیشبینی نکرده است. برخی تحلیلگران تصور میکردند ایران برای حفظ صادرات نفت خود، تنگه را باز نگه میدارد. اما تهدید جدی علیه حکومت ایران باعث واکنش بسیار سختتری شده است.
این وضعیت حتی مقامهای آمریکایی را هم غافلگیر کرده؛ از جمله کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا که گفته نیروی دریایی آمریکا هنوز برای اجرای عملیات اسکورت آماده نیست. او گفت: به نسبت زود اتفاق خواهد افتاد، اما الان نمیتواند انجام شود. ما هنوز آماده نیستیم. در حال حاضر تمام توان نظامی آمریکا روی نابود کردن منابع نظامی ایران متمرکز شده است.
چرا نیروی دریایی آمریکا نمیتواند اسکورت فراهم کند؟
برنامهریزان نظامی آمریکا مدتها میدانستند مقابله با بستن تنگه توسط ایران بسیار پیچیده است؛ تجربه حملات یمن به کشتیها نیز این موضوع را نشان داده است. علاوه بر ناوهای بزرگ، ایران قایقهای کوچک و بسیار سریع نیز دارد که به گفته آمریکا در روزهای اخیر برای مینگذاری استفاده شدهاند.
نزدیکی ساحل ایران باعث میشود این کشور بتواند موشک و پهپاد به سمت کشتیها شلیک کند و حتی با حملات گروهی (swarm) اهداف را احاطه کند. در برخی نقاط، مسیر عبور کشتیها فقط ۳ تا ۴ مایل از ساحل ایران فاصله دارد. بنابراین زمان رسیدن پهپاد یا موشک بسیار کوتاه است و کشتیها کمتر از دو دقیقه فرصت واکنش دارند.
هفته گذشته ایران از یک قایق انفجاری کنترل از راه دور برای آسیب زدن به یک نفتکش در آبهای عراق استفاده کرد. هرچند آمریکا یکی از بزرگترین ناوگانهای دریایی جهان را دارد، اما این به معنای داشتن تعداد کافی کشتی برای اسکورت همه کشتیها نیست. در گذشته چنین عملیاتهایی با ائتلاف بینالمللی انجام میشد.
آدل باکاوان، مدیر مؤسسه اروپایی مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا، گفت: نه فرانسه، نه آمریکا و نه هیچ ائتلاف بینالمللی در حال حاضر در موقعیتی نیستند که تنگه هرمز را کاملاً امن کنند. کشتیهای جنگی آمریکا خودشان نیز هدف حمله خواهند شد و برای حفاظت به پوشش هوایی نیاز دارند.
درباره مینهای دریایی چه میدانیم؟
ایران انواع مختلفی از مینهای دریایی قدرتمند دارد. برخی از آنها زیر سطح آب یا به کف دریا متصل میشوند و میتوانند در عمق تا حدود ۵۰ متر (۱۶۴ فوت) منفجر شوند. ایران کشتیهای مخصوص مینگذاری دارد اما میتواند از قایقهای ماهیگیری و شناورهای کوچک نیز استفاده کند.
مینهای دریایی سابقه طولانی در آسیب رساندن به کشتیها دارند، اما احتمالاً هدف ایران بیشتر ایجاد ترس روانی و پیچیدهتر کردن مأموریتهای اسکورت است. یکی از مینهای ایران Maham‑۳ است که به جای برخورد فیزیکی با کشتی، با حسگرهای مغناطیسی و صوتی فعال میشود.
آیا آمریکا میتواند موشکها و سلاحهای ساحلی ایران را خنثی کند؟
برخی تحلیلگران میگویند وسعت منطقه و وجود پهپادهای ارزان و مؤثر باعث میشود برای امن کردن تنگه، احتمالاً عملیات زمینی برای کنترل سواحل ایران لازم باشد؛ کاری که بسیار پیچیده خواهد بود.
برایان کاتولیس از مؤسسه خاورمیانه گفت: اولویتهای استراتژیک مثل باز کردن تنگه هرمز و تأمین امنیت باقیمانده ذخایر هستهای ایران احتمالاً به نیروهای زمینی نیاز خواهد داشت، اگر راهحل دیپلماتیک پیدا نشود. وضعیتی که ممکن است بسیار آشفته شود.
سناتور دموکرات آمریکا کریس مورفی نیز در شبکه X نوشت: آنها برای تنگه هرمز هیچ برنامهای نداشتند. نمیتوانم جزئیات بیشتری بگویم، اما کافی است بدانید که فعلاً نمیدانند چگونه آن را بهطور امن دوباره باز کنند.
منبع: گاردین
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
