به گزارش مسیر اقتصاد منطقه خلیج فارس از خشکترین مناطق جهان به شمار میرود و بسیاری از کشورهای آن فاقد منابع طبیعی آب شیرین هستند. در نتیجه طی دهههای گذشته، دولتهای منطقه با سرمایهگذاری گسترده در فناوری شیرینسازی آب دریا تلاش کردهاند نیازهای شهری و صنعتی خود را تأمین کنند.
بر اساس گزارشها، کشورهای خلیج فارس اکنون بخش بزرگی از ظرفیت جهانی تولید آب شیرینشده را در اختیار دارند و صدها تأسیسات آبشیرینکن در سواحل خلیج فارس و دریای عمان فعال هستند. این تأسیسات در مجموع حدود ۴۰ درصد آب شیرینشده جهان را تولید میکنند و برای ادامه زندگی در شهرهای بزرگ منطقه حیاتی محسوب میشوند.
وابستگی به این زیرساختها در برخی کشورها بسیار بالا است. برای نمونه: کویت حدود ۹۰ درصد آب آشامیدنی خود را از آبشیرینکنها تأمین میکند، عمان حدود ۸۶ درصد، عربستان سعودی حدود ۷۰ درصد، امارات متحده عربی حدود ۴۲ درصد. این وابستگی بالا به معنای آن است که هرگونه اختلال در عملکرد این تأسیسات میتواند به سرعت تأمین آب شهرهای بزرگ منطقه را با مشکل روبهرو کند.
زیرساختی حیاتی که در معرض تهدید جنگ قرار دارد
در شرایط عادی، آبشیرینکنها به عنوان زیرساختهای حیاتی غیرنظامی شناخته میشوند. اما در صورت گسترش درگیریهای نظامی در خلیج فارس، این تأسیسات میتوانند به اهدافی بالقوه در جنگ تبدیل شوند.
بخش زیادی از این تأسیسات در امتداد سواحل خلیج فارس قرار دارند؛ جایی که تمرکز بالایی از زیرساختهای انرژی، بنادر و نیروگاهها نیز وجود دارد. این تمرکز جغرافیایی باعث میشود که حمله به زیرساختهای انرژی یا صنعتی، به طور غیرمستقیم تأسیسات آبشیرینکن را نیز در معرض آسیب قرار دهد.
کارشناسان امنیتی هشدار میدهند که این تأسیسات به دلیل پراکندگی در امتداد سواحل و وابستگی شدید کشورهای منطقه به آنها، میتوانند به «اهداف نرم» در جنگ تبدیل شوند؛ اهدافی که تخریب آنها پیامدهای گستردهای برای زندگی غیرنظامیان خواهد داشت.
سناریوی بحران آب در صورت اختلال در تأسیسات
اگر چند تأسیسات مهم آبشیرینکن از کار بیفتند، شهرهای بزرگ منطقه ممکن است ظرف مدت کوتاهی با بحران آب مواجه شوند. علت این موضوع آن است که ذخایر آب در بسیاری از شهرهای خلیج فارس محدود است و تولید مداوم آب از طریق آبشیرینکنها نقش اصلی در تأمین مصرف روزانه دارد.
از آنجا که آبشیرینکنها برای فعالیت به انرژی فراوان نیاز دارند، اختلال در تأمین برق یا سوخت نیز میتواند عملکرد آنها را مختل کند. این تأسیسات معمولاً در کنار نیروگاهها ساخته میشوند تا از انرژی تولیدی آنها برای فرآیند شیرینسازی استفاده کنند؛ بنابراین حمله به زیرساختهای انرژی نیز میتواند به طور غیرمستقیم تولید آب را کاهش دهد.
در چنین شرایطی، حتی اگر تأسیسات به طور مستقیم هدف قرار نگیرند، قطع برق یا اختلال در شبکه انرژی میتواند باعث توقف تولید آب شود.
آب؛ نقطه آسیبپذیر جدید در ژئوپلیتیک خلیج فارس
در دهههای گذشته، تحلیلهای ژئوپلیتیکی درباره خلیج فارس بیشتر بر نفت، گاز و تنگه هرمز تمرکز داشتهاند. اما با افزایش وابستگی کشورهای منطقه به آبشیرینکنها، اکنون امنیت آب نیز به یکی از متغیرهای مهم در معادلات امنیتی منطقه تبدیل شده است.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر جنگ به زیرساختهای حیاتی غیرنظامی کشیده شود، هدف قرار گرفتن تأسیسات آبشیرینکن میتواند پیامدهایی فراتر از بازار انرژی داشته باشد و حتی به یک بحران انسانی در شهرهای بزرگ خلیج فارس منجر شود.
به همین دلیل، در کنار نگرانیها درباره اختلال در صادرات نفت یا بسته شدن تنگه هرمز، اکنون مسئله آسیبپذیری زیرساختهای آب نیز به عنوان یکی از مهمترین ریسکهای ژئوپلیتیکی منطقه مطرح شده است.
منبع: الجزیره
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
