همایش سالانه اقتصاد مقاومتی طی سالهای گذشته بهعنوان یکی از معدود رویدادهای مستمر اندیشهورزی در حوزه سیاستگذاری اقتصادی کشور شناخته شده است. محمدمهدی تاجیک، مسئول این همایش و مسئول واحد رویداد اندیشکده اقتصاد مقاومتی، در گفتگو با مسیر اقتصاد به بیان اهداف و تاریخچه مختصری از این رویداد موثر اقتصادی پرداخته است. به گفته وی این همایش نه یک برنامه کوتاهمدت، بلکه یک «فرآیند چندماهه» است که با هدف مشخص ارتقای کیفیت تصمیمگیری در کشور طراحی شده است. همایش اقتصاد مقاومتی تلاش دارد در حد توان خود، نقشی مؤثر در اصلاح فضای حکمرانی اقتصادی و ارتقای کیفیت تصمیمگیری ایفا کند؛ مسیری که بدون گفتگوی واقعی، مشارکت نخبگان و پیوند میان اندیشه و عمل، قابل تحقق نیست.
بهبود کیفیت تصمیمگیری؛ دغدغه اصلی برگزاری همایش
تاجیک ادامه داد: مسئله اصلی که منجر به شکلگیری این همایش شده، ضعف مزمن در فرآیند تصمیمسازی و تصمیمگیری در سطوح مختلف حکمرانی است. در بسیاری از موارد، تصمیمگیران بهجای بررسی مجموعهای از گزینههای سیاستی، به نخستین گزینهای که قابلیت اجرا دارد بسنده میکنند؛ در حالیکه فلسفه وجودی اندیشکدهها دقیقاً ایجاد فضای اندیشهورزی، بررسی گزینههای بدیل و ارتقای کیفیت انتخابهاست. همایش اقتصاد مقاومتی نیز با همین دغدغه شکل گرفته است و طی سالها تلاش کرده این خلأ را تا حدی جبران کند. به بیان دیگر راهبرد کلان همایش، ایجاد فضای گفتگو و تضارب آرا برای همگرایی دیدگاهها و بهبود مسیر تصمیمگیری است. این نگاه حتی در طراحی هویت بصری همایش نیز بازتاب یافته و نمادی از نشستن افراد مختلف دور یک میز و حرکت به سمت همگرایی فکری را به تصویر میکشد. در هر دوره، بیش از صد نفر از خبرگان و کارشناسان حوزه موضوعی همایش بهصورت مستقیم درگیر میشوند و این شبکه گفتگویی، بهعنوان موتور اصلی تولید ایده و سیاست در همایش عمل میکند.
وی با بیان اینکه برنامهریزی همایش بهصورت معمول در یک بازه چهار تا ششماهه انجام میشود، گفت: این فرآیند با افتتاحیهای در آبانماه آغاز میشود که آغاز رسمی فعالیتهای همان دوره محسوب میشود. پس از آن، مجموعهای از نشستهای تخصصی با همکاری دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، رسانهها و اندیشمندان برگزار میشود و در نهایت، اختتامیه همایش در هفته پایانی بهمنماه و همزمان با سالروز ابلاغ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی برگزار میشود. در کنار این برنامهها، فراخوان ارسال «طرحهای سیاستی» و فرآیند داوری آنها نیز بخش مهمی از همایش را تشکیل میدهد.
عبور آگاهانه از مقاله محوری به ارائه طرح سیاستی
مسئول واحد رویداد اندیشکده اقتصاد مقاومتی ادامه داد: یکی از تغییرات مهم همایش سالانه اقتصاد مقاومتی در سالهای اخیر، عبور آگاهانه از مدل مقالهمحور به سمت «طرح سیاستی» بوده است. که این تغییر، برخاسته از رویکرد عملیاتی همایش است. در این مدل، هدف تنها تولید مقاله یا کار پژوهشی کتابخانهای نیست، بلکه ارائه ایدهها و پیشنهادهایی است که قابلیت پیگیری و اجرا در فضای واقعی حکمرانی را داشته باشند. به همین دلیل، شرکتکنندگان میتوانند ایدههای خود را در قالبی سادهتر، شامل یک چکیده کوتاه و مجموعهای از اسلایدهای سیاستی، ارائه و در جلسات داوری از آن دفاع کنند.
وی افزود: این طرحها با دو رویکرد ایجابی و سلبی بررسی میشوند؛ از یکسو پیشنهاد سیاستهای جدید و از سوی دیگر، نقد سیاستها و رویههای موجود. تأکید اصلی بر این است که پیشنهادها بهعنوان «گزینههایی روی میز تصمیمگیران» مطرح شوند، نه صرفاً متونی برای بایگانی علمی.
تعامل نزدیک با دستگاههای متولی
تاجیک یکی دیگر از ویژگیهای متمایز همایش سالانه اقتصاد مقاومتی را تعامل نزدیک با دستگاههای اجرایی دانست و گفت: تلاش شده دستگاههای متولی هر موضوع، از مرحله طراحی همایش تا برگزاری نشستها و پیگیری نتایج، درگیر فرآیند شوند. این رویکرد سبب شده همایش صرفاً به یک فعالیت رسانهای یا تبلیغاتی تبدیل نشود، بلکه به بستری برای گفتگوی واقعی میان سیاستگذاران، کارشناسان و نهادهای اجرایی بدل گردد.
وی افزود: همچنین، همایش با رویکرد بهرهور و کمهزینه برگزار میشود و تلاش شده با وجود محدودیتهای مالی و انسانی، بیشترین اثرگذاری ممکن ایجاد شود. یکی از نشانههای این اثرگذاری، پیگیری طرحهای سیاستی پس از اختتامیه است. در سالهای اخیر، جلسات جداگانهای با ارائهدهندگان طرحهای برگزیده برگزار شده، پیشنهادها مجدداً بررسی و برای پیگیری اجرایی، به دستگاههای ذیربط ارسال شدهاند. در برخی موارد، این فرآیند به برگزاری جلسات مشترک با دستگاهها و دریافت بازخوردهای مثبت منجر شده است. همایش سالانه اقتصاد مقاومتی در سالهای گذشته توانسته طیف متنوعی از مسئولان، وزرا، رؤسای بانک مرکزی، اساتید دانشگاه و کارشناسان را درگیر کند و بهنوعی به یک جریان پایدار اندیشهورزی در کشور تبدیل شود. تداوم دوازدهساله این همایش توسط یک نهاد غیردولتی، آن هم در سطح ملی، ویژگیای کمنظیر در فضای سیاستگذاری ایران است.
سند اقدامات راهبردی؛ خروجی مهم همایش سالانه اقتصاد مقاومتی
مسئول همایش سالانه اقتصاد مقاومتی همچنین گفت: یکی از خروجیهای محتوایی مهم همایش، «سند اقدامات راهبردی» است که بهصورت سالانه منتشر میشود. این سند، حاصل جمعبندی علمی و سیاستی چندماهه همایش و کار مستمر تیمهای تخصصی اندیشکده است. بهعنوان نمونه، سند راهبردی امنیت غذایی که در یکی از دورهها منتشر شد، نتیجه چند سال کار تخصصی در حوزه کشاورزی بود و بهعنوان پیشنهادی سیاستی به وزارت جهاد کشاورزی و سایر نهادهای مرتبط ارائه شد.
تعیین موضوعات ناظر بر مسائل کلیدی اقتصاد ایران
وی ادامه داد: موضوعات همایش اقتصاد مقاومتی در سالهای مختلف، ناظر به مسائل کلیدی حکمرانی اقتصادی کشور بوده است؛ از نفت و انرژی، نظام بانکی و مالیاتی گرفته تا مسکن، تجارت منطقهای، حکمرانی ارزی و امنیت غذایی. در سال جاری، با توجه به تحولات بینالمللی و تأکید بر تغییر آرایش قدرت در جهان، موضوع «نظم نوین جهانی و بازآفرینی قدرت ایران» بهعنوان محور اصلی همایش انتخاب شده است. هدف از این انتخاب، بررسی فرصتها و تهدیدهای نظم چندقطبی در حال شکلگیری و تبیین رویکرد فعالانهای است که ایران میتواند در این فضا اتخاذ کند.
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
