به گزارش مسیر اقتصاد سفر اخیر «نارندرا مودی[۱]»، نخستوزیر هند به هلند با امضای یکی از مهمترین توافقهای فناوری این کشور همراه شد؛ توافقی که میتواند جایگاه هند را در صنعت جهانی تولید تراشه تغییر دهد. تفاهمنامه میان تاتا الکترونیکس[۲] و شرکت هلندی «ASML»، هند را به یکی از حساسترین زنجیرههای فناوری جهان متصل میکند؛ زنجیرهای که تاکنون در انحصار چند قدرت محدود صنعتی بوده است.
بر اساس این توافق، «ASML» متعهد شده است تجهیزات لیتوگرافی، زیرساختهای تحقیق و توسعه، آموزش نیروی انسانی و راهکارهای مرتبط با زنجیره تأمین را برای کارخانه تراشهسازی تاتا در دهولرای گجرات[۳] فراهم کند. این پروژه با همکاری شرکت تایوانی «PSMC» دنبال میشود و قرار است تراشههایی برای صنایع خودروسازی، هوش مصنوعی و تلفن همراه تولید کند.
ورود هند به زنجیره انحصاری تولید تراشه
اهمیت این توافق بیش از یک همکاری تجاری معمولی ارزیابی میشود. «ASML» تنها شرکت جهان است که فناوری ماشینهای لیتوگرافی فرابنفش شدید(EUV) را در اختیار دارد؛ تجهیزاتی که برای تولید تراشههای پیشرفته ضروری هستند. تمامی غولهای صنعت نیمهرسانا جهان از جمله «TSMC»، سامسونگ و اینتل برای تولید تراشههای خود به فناوری این شرکت وابستهاند.
چین نیز با وجود سرمایهگذاریهای گسترده و واردات دهها میلیارد دلاری تجهیزات نیمهرسانا، هنوز موفق به تولید مستقل این فناوری نشده است. به همین دلیل، توافق اخیر برای هند ورود به حلقه محدود شرکای راهبردی «ASML» تلقی میشود؛ حلقهای که نقش کلیدی در آینده فناوری جهان دارد.
کارخانه دهولرا قرار است تراشههایی در بازه ۲۸ تا ۱۱۰ نانومتری تولید کند و طبق برنامهریزیها نخستین تراشههای تجاری ساخت هند تا پایان سال جاری میلادی وارد بازار خواهند شد.
تلاش هند برای استقلال فناوری
هند طی سالهای گذشته در حوزه طراحی تراشه جایگاه قابل توجهی داشته و حدود ۲۰ درصد از ظرفیت طراحی نیمهرسانا جهان را در اختیار دارد، اما بخش عمده تولید این تراشهها در خارج از این کشور انجام میشد. به عبارت دیگر، هند صرفا بخشی از زنجیره طراحی جهانی بود و نقش محدودی در تولید واقعی نیمهرساناها داشت.
همزمان با افزایش اهمیت تراشهها در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، صنایع دفاعی، خودرو و مراکز داده، دهلینو تلاش کرده است با اجرای «ماموریت نیمهرسانای هند[۴]» وابستگی خود به تولیدکنندگان خارجی را کاهش دهد. دولت هند تاکنون از ۱۲ پروژه نیمهرسانا در شش ایالت با سرمایهگذاری حدود ۱.۶۴ تریلیون روپیه حمایت کرده است.
دولت همچنین برای کارخانه دهولرا امتیازات ویژهای در حوزه لجستیک و زیرساخت در نظر گرفته و نیمی از هزینه سرمایهگذاری این پروژه را تأمین میکند؛ رقمی معادل حدود ۵.۵ میلیارد دلار. این حمایتها نشان میدهد هند صنعت نیمهرسانا را صرفاً یک فعالیت اقتصادی نمیداند، بلکه آن را بخشی از راهبرد امنیت فناوری و قدرت ملی خود تعریف کرده است.
تداوم وابستگی به مواد اولیه چین
با وجود اهمیت توافق با «ASML»، وابستگی هند به چین در بخش مواد اولیه و عناصر معدنی حیاتی همچنان پابرجاست. چین بخش عمده تولید و فرآوری عناصر نادر خاکی، گرافیت و کبالت جهان را در اختیار دارد؛ موادی که در فرآیند تولید تراشه و تجهیزات مرتبط نقشی اساسی دارند.
پکن طی سالهای اخیر نشان داده است که از این مزیت در رقابتهای ژئوپلیتیکی استفاده میکند. اعمال محدودیت صادرات برخی عناصر حیاتی در واکنش به تعرفههای آمریکا و همچنین مقررات جدید صادراتی چین، ریسک اختلال در صنایع هند را افزایش داده است.
آمارهای تجاری نیز عمق این وابستگی را نشان میدهد. کسری تجاری هند با چین در سال مالی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ به حدود ۹۹.۲ میلیارد دلار رسید و بیش از ۹۰ درصد آهنرباها و فلزات عناصر نادر مورد نیاز هند از چین تأمین شد. در چنین شرایطی، اگرچه کارخانه دهولرا میتواند تراشههایی با عنوان «ساخت هند» تولید کند، اما تداوم وابستگی به زنجیره تأمین مواد اولیه چین به این معناست که خودکفایی کامل هند در صنعت نیمهرسانا هنوز محقق نشده است.
تلاش هند برای نزدیک شدن به بلوک فناوری غرب
توافق تاتا و «ASML» در شرایطی صورت گرفته که رقابت فناوری میان آمریکا و چین به بازآرایی صنعت جهانی نیمهرسانا منجر شده است. کشورهای غربی و شرکتهای بزرگ فناوری تلاش میکنند زنجیرههای تولید خود را از تمرکز بیش از حد در شرق آسیا خارج کنند و به سمت کشورهای همسو از نظر سیاسی حرکت دهند.
در این میان، هند تلاش میکند خود را بهعنوان یک مرکز جدید تولید فناوری و نیمهرسانا معرفی کند. دهلینو علاوه بر همکاری با«ASML» و «PSMC»، توافقهایی با شرکتهایی مانند اینتل و مایکرون نیز امضا کرده است. همچنین عضویت این کشور در گروه کواد نیز نشاندهنده نزدیکی بیشتر این کشور به بلوک فناوری غرب میباشد. هند و هلند در حال گسترش همکاریهای خود در حوزههایی مانند امنیت، دفاع، نوآوری و فناوریهای پیشرفته نیز هستند. این موضوع نشان میدهد نیمهرساناها اکنون به بخشی از معادلات ژئوپلیتیکی و امنیتی جهان تبدیل شدهاند.
توافق میان تاتا الکترونیکس و «ASML» را میتوان یکی از مهمترین گامهای هند برای ورود به زنجیره جهانی تولید نیمهرساناها دانست؛ توافقی که جایگاه این کشور را در رقابت فناوری جهانی تقویت میکند. با این حال، وابستگی به مواد معدنی و زنجیره تأمین تحت کنترل چین همچنان چالشی اساسی برای راهبرد خودکفایی هند در صنعت تراشه باقی مانده است.
پانویس:
[۱] Narendra Modi
[۲] Tata Electronics
[۳] Dholera, Gujarat
[۴] India Semiconductor Mission
منبع: دیپلمات
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
