به گزارش مسیر اقتصاد محمد العریان، اقتصاددان برجسته و مدیرعامل پیشین شرکت پیمکو که پیشتر ریاست شورای توسعه جهانی در دوران ریاستجمهوری اوباما را بر عهده داشته است معتقد است اقتصاد جهانی میتواند از رکود اجتناب کند، به شرطی که تنگه هرمز در چهار تا هشت هفته آینده بازگشایی شود. اگر این اتفاق در این بازه زمانی رخ ندهد، شرایط کاملاً متفاوت خواهد شد. اگر جنگ ادامه پیدا کند، اروپا و بریتانیا نیز به اندازه آسیا آسیبپذیر خواهند شد. در حال حاضر در آسیا نگرانیها تنها به قیمت کودهای شیمیایی یا انرژی محدود نمیشود، بلکه مردم نگران دسترسی فیزیکی به این منابع هستند. ترس از تمام شدن منابع بهطور جدی در حال گسترش است.
تمرکز العریان بر «تنگه» همان دغدغهای است که بسیاری از تحلیلگران جهانی نیز به آن توجه دارند. حال، نکته متمایز در تحلیل العریان این است که او برای این بحران یک چارچوب زمانی مشخص تعیین کرده و هشدار داده که در صورت تداوم وضعیت فعلی، اختلال اقتصادی میتواند به یک رکود کامل تبدیل شود.
هرمز؛ ضربالاجل ۴ تا ۸ هفتهای برای اقتصاد جهان
در خصوص زمان احتمالی بازگشایی تنگه هرمز، شواهد چندانی از حلوفصل سریع بحران وجود ندارد. زمانی که درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل آغاز شد، بسیاری از فعالان والاستریت بر این باور بودند که این تنش ظرف چند هفته پایان خواهد یافت. اکنون این بنبست وارد سومین ماه خود شده است.
در این میان، مصرفکنندگان بیشترین فشار را متحمل میشوند. العریان معتقد است که این فشار بهویژه در اروپا و آسیا بهوضوح قابل مشاهده است. علاوه بر افزایش ذخایر استراتژیک نفت توسط دولتها، نشانههایی از رفتارهای هیجانی در میان مصرفکنندگان نیز دیده میشود. برای مثال، در ژاپن مردم بار دیگر به الگوی خرید دوران همهگیری کووید-۱۹ بازگشتهاند و اقدام به احتکار کالاهایی مانند دستمال توالت کردهاند.
هفته گذشته هشدار داده شد که اروپا تنها برای شش هفته سوخت هوانوردی در ذخایر خود دارد. این موضوع نشاندهنده شکنندگی زنجیره تأمین انرژی در این منطقه است. آمریکا با وجود اینکه آغازگر این درگیری بوده، در مقایسه با سایر کشورها وضعیت بهتری دارد. دلیل این امر، استقلال انرژی این کشور و ساختار اقتصادی انعطافپذیر آن است.
این پرسش مطرح است که آیا رکود احتمالی در اروپا و آسیا میتواند اقتصاد آمریکا را نیز تحت تأثیر قرار دهد یا خیر. اگرچه این سناریو هنوز قطعی نیست، اما بسیاری از اقتصاددانان آمریکایی نسبت به وضعیت بنیادهای رشد اقتصادی این کشور ابراز نگرانی کردهاند.
آمریکا اگرچه در برابر تورم ناشی از افزایش قیمت نفت تا حدی محافظت شده، اما همچنان در سال گذشته ۱۷ درصد از نیاز انرژی داخلی خود را وارد کرده است. این آمار که توسط اداره اطلاعات انرژی آمریکا منتشر شده، نشان میدهد که این کشور همچنان به بازارهای جهانی وابستگی دارد.
آمریکا از بحرانی که ساخته مصون نیست
از سوی دیگر، اقتصاد داخلی آمریکا نیز با چالشهایی مواجه است. یکی از مهمترین این چالشها شکلگیری یک اقتصاد «K شکل» است؛ وضعیتی که در آن شکاف میان اقشار پردرآمد و کمدرآمد بهطور فزایندهای در حال افزایش است.
مارک زندی، اقتصاددان ارشد مؤسسه مودیز در یادداشتی نوشت که رشد اقتصادی آمریکا «شکننده» است. اگرچه رشد وجود دارد، اما این رشد کمتر از ظرفیت بالقوه اقتصاد است و برای ایجاد اشتغال قابلتوجه کافی نیست.نرخ بیکاری همچنان پایین است، اما بهتدریج در حال افزایش است و نرخ مشارکت نیروی کار نیز کاهش یافته است. حتی اگر جنگ با ایران بهسرعت پایان یابد و قیمت نفت کاهش پیدا کند، پیامدهای آن همچنان باقی خواهد ماند. این شرایط باعث خواهد شد که در سال جاری هیچ افزایش قابلتوجهی در تولید ناخالص داخلی یا رشد اشتغال مشاهده نشود. نرخ بیکاری افزایش خواهد یافت و خطر رکود، که هماکنون نیز قابلتوجه است، تشدید خواهد شد.
تأثیرات مثبت سیاستهای حمایتی نیز احتمالاً به دلیل افزایش قیمت نفت ناشی از درگیری در غرب آسیا خنثی خواهد شد. تحقیقات انجامشده توسط مؤسسات مالی گلدمن ساکس و مورگان استنلی نشان میدهد که افزایش قیمت نفت تقریباً تمام مزایای مالیاتی اخیر برای مصرفکنندگان آمریکایی را از بین برده است. برای خانوارهای کمدرآمد، این وضعیت ممکن است به زیان مالی منجر شود.
در مجموع، اقتصاد جهانی در یک نقطه حساس قرار دارد. بازگشایی مسیرهای حیاتی انرژی در هفتههای آینده میتواند از ورود جهان به رکود جلوگیری کند. اما در صورت تداوم بحران، پیامدهای آن نهتنها بازارهای انرژی، بلکه کل ساختار اقتصادی جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
منبع: فورچون
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
