به گزارش مسیر اقتصاد تحلیل ارائهشده در نشست فایننشال تایمز در لوزان سوئیس، به بررسی پیامدهای انسداد تنگه هرمز بر بازارهای جهانی انرژی و غذا پرداخته است. این گزارش با تمرکز بر زنجیره تأمین نهادههای کشاورزی، نشان میدهد چگونه اختلال در جریان گاز طبیعی و حملونقل دریایی میتواند به کاهش تولید کود، افزایش هزینههای لجستیکی و در نهایت تهدید امنیت غذایی منجر شود. در این چارچوب، نقش سیاستگذاری دولتها و رفتار بازارها در تشدید یا کنترل این بحران مورد توجه قرار گرفته است.
اختلال در عرضه گاز، تولید کود و امنیت غذایی را تهدید میکند
کاهش جریان گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، بهطور مستقیم تولید صنعتی را تحت تأثیر قرار داده است. بخش قابلتوجهی از این کاهش مصرف گاز مربوط به صنایع تولید کودهای شیمیایی، بهویژه کودهای نیتروژنی مانند آمونیاک است که وابستگی بالایی به گاز طبیعی دارند. در چنین شرایطی، محدودیت در عرضه کود به کاهش عملکرد محصولات کشاورزی در فصلهای آتی منجر خواهد شد. افزایش قیمت نهادهها نیز کشاورزان را به کاهش مصرف کود سوق داده و این امر میتواند کاهش قابلتوجهی در تولید محصولات اساسی ایجاد کند. برآوردها نشان میدهد کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف کود نیتروژنی میتواند تا ۲۵ درصد عملکرد محصولاتی مانند ذرت را کاهش دهد.
افزایش هزینههای حملونقل و ازدحام کانال پاناما فشار مضاعف ایجاد کرده است
همزمان با اختلال در تنگه هرمز، مسیرهای جایگزین انتقال انرژی موجب افزایش فشار بر سایر گلوگاههای لجستیکی جهان شده است. کانال پاناما بهدلیل تغییر مسیر صادرات نفت از آمریکا به آسیا با ازدحام شدید مواجه شده و کشتیهای نفتکش با پرداخت هزینههای بالاتر، اولویت عبور را از کشتیهای حامل کالاهای اساسی مانند غلات سلب کردهاند. این وضعیت باعث افزایش ۵۰ تا ۶۰ درصدی نرخ حملونقل در برخی مسیرهای غلات و افزایش زمان انتظار تا ۴۰ روز شده است. در نتیجه، هزینه صادرات برای تولیدکنندگان کشاورزی افزایش یافته و رقابتپذیری آنها در بازارهای جهانی کاهش پیدا کرده است. همچنین افزایش هزینه سوخت کشتیها باعث کاهش سرعت حملونقل و افت کارایی کل سیستم لجستیکی شده است.
بازارها ریسک بلندمدت را در قیمتها لحاظ نکردهاند
فعالان بازارهای کشاورزی معتقد هستند که انتظارات از کوتاهمدت بودن بحران، باعث شده بازارها ریسک اختلال بلندمدت در عرضه نهادهها را در قیمتها منعکس نکنند. این در حالی است که حتی تداوم چندماهه این وضعیت میتواند چرخه تولید محصولات کشاورزی در سالهای آتی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. رقابت برای دسترسی به نهادههایی مانند گوگرد، که در تولید کودهای فسفاته کاربرد دارد، نیز افزایش یافته و بخشهای صنعتی با ارزش افزوده بالاتر این منابع را جذب میکنند. در نتیجه، تولیدکنندگان کود در انتهای صف تأمین قرار گرفتهاند که این موضوع به کاهش بیشتر عرضه کود در بازار جهانی منجر خواهد شد.
واکنش دولتها میتواند شوک قیمتی را تشدید کند
با وجود آنکه ذخایر جهانی غلات در سطح نسبتاً مناسبی قرار دارد، نگرانی دولتها از امنیت تأمین میتواند به رفتارهای احتیاطی مانند افزایش ذخایر راهبردی منجر شود. این اقدام در کوتاهمدت بهویژه برای کشورهایی که به واردات وابسته هستند، موجب کاهش عرضه در بازار جهانی و افزایش قیمتها خواهد شد. در چنین شرایطی، رقابت برای تأمین کالاهای اساسی تشدید شده و آسیبپذیری اقتصادهای در حال توسعه افزایش مییابد. برخی کشورها نیز با اتخاذ سیاستهای کنترلی مانند محدودیت صادرات یا ذخیرهسازی داخلی، تلاش کردهاند اثرات بحران را مدیریت کنند که این اقدامات میتواند به بیثباتی بیشتر بازار جهانی منجر شود.
افزایش قیمت نهادهها و کاهش تولید، نشانههای اولیه بحران غذایی است
دادههای موجود نشان میدهد قیمت کودهای نیتروژنی بین ۳۰ تا ۷۰ درصد افزایش یافته و قیمت نفت نیز از مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است. این افزایش قیمتها موجب شده کشاورزان در بسیاری از کشورها مصرف کود را کاهش دهند و حتی بخشی از تولید خود را متوقف کنند. بهعنوان نمونه، بخشی از تولیدکنندگان در استرالیا به دلیل کمبود کود، سطح تولید را کاهش دادهاند. در مقابل، برخی کشورها مانند چین با ایجاد ذخایر راهبردی کود، تلاش کردهاند از بازار داخلی خود محافظت کنند. با این حال، در مناطق آسیبپذیری مانند آفریقا و جنوب آسیا، وابستگی به واردات و محدودیت منابع مالی، خطر بحران غذایی را افزایش داده است.
منبع: فایننشال تایمز
انتهای پیام/ انرژی
