به گزارش مسیر اقتصاد با وقوع جنگ در غرب آسیا کشورهای اروپایی وارد دوره جدیدی از افزایش قیمتها و رکود اقتصادی شدهاند. فریدریش مرتس صدراعظم آلمان در اظهارنظری تازه گفته است: جنگ در ایران ریشه مشکلات اقتصادی ماست.
در مورد آلمان، شرایط نامطلوب اقتصادی از دوره جنگ آغاز نشد. اقتصاد این کشور پیش از جنگ ایران هم با رشد ضعیف، فشار هزینه انرژی، رقابت سخت با چین و اثرات پایدار جنگ اوکراین روبهرو بود. جنگ تازه فقط یک مشکل جدید نساخت؛ روی مجموعهای از بحرانهای انباشته، فشار تازه گذاشت. به همین دلیل، حرف فریدریش مرتس را باید در این چارچوب فهمید: جنگ ایران برای آلمان فقط یک بحران خارجی نیست، بلکه به منبع تشدید مشکلات داخلی تبدیل شده است.
این فشار از چند مسیر همزمان وارد شده است. نخست، جهش دوباره قیمت نفت و سوخت، دوم، رشد هزینه مواد اولیه و حملونقل و سوم، تشدید نااطمینانی برای بنگاههایی که در سالهای اخیر مدام از بحرانی به بحران دیگر منتقل شدهاند. نتیجه این ترکیب، آن بوده که دولت آلمان ناچار شده برخلاف رویکرد معمول خود، مستقیما برای کاهش فشار سوخت وارد عمل شود.
بسته ۱.۶ میلیارد یورویی برای مهار اثر جنگ بر مصرفکننده
واکنش دولت آلمان به این بحران، تصویب یک بسته حمایتی ۱.۶ میلیارد یورویی بود. محور اصلی این بسته، کاهش ۰.۱۷ یورویی مالیات انرژی بر هر لیتر بنزین و گازوئیل به مدت دو ماه است؛ تصمیمی که نشان میدهد دولت دیگر نمیتوانست اثر جنگ را فقط بهعنوان یک نوسان بیرونی تحمل کند و ناچار شد بخشی از فشار را مستقیما از دوش مصرفکننده بردارد. این تصمیم همچنین بیانگر آن است که بازار بهتنهایی قادر به جذب شوک تازه نبوده و دولت مجبور شده هزینه سیاسی و مالی آن را بپذیرد.
این مداخله از یک زاویه مهم است: برلین عملا پذیرفته که جنگ ایران بهقدری بر هزینه زندگی و فضای اقتصادی اثر گذاشته است که بدون مداخله مالی، فشار آن میتواند به یک مسئله جدی داخلی تبدیل شود. به بیان دیگر، جنگ در غرب آسیا فقط قیمت جهانی نفت را بالا نبرده، بلکه دولت آلمان را هم به عقبنشینی مالیاتی وادار کرده است.
نفت ۱۲۰ دلاری و خطر آسیب ۴۰ میلیارد یورویی
ابعاد اقتصادی این فشار هم قابل توجه است. در اوج بحران، نفت خام به نزدیکی ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسید؛ یعنی تقریبا دو برابر سطح ابتدای سال ۲۰۲۶. همزمان مؤسسه IW آلمان برآورد کرد که اگر نفت در سطح ۱۰۰ دلار تثبیت شود، اقتصاد آلمان در یک دوره دو ساله ممکن است با ۴۰ میلیارد یورو آسیب مواجه شود. این برآورد نشان میدهد که مسئله فقط به چند هفته گرانی بنزین محدود نیست؛ بلکه شوک نفتی میتواند مستقیما رشد، سرمایهگذاری و فعالیت صنعتی آلمان را تحت فشار قرار دهد.
برای آلمان این موضوع حساستر هم هست، چون ساختار صنعتی آن به ثبات انرژی و هزینه قابلپیشبینی تولید وابستگی بالایی دارد. در شرایطی که اقتصاد این کشور هنوز از ضربه انرژی پس از جنگ اوکراین بیرون نیامده، هر شوک تازهای در بازار نفت میتواند بهسرعت به هزینه تولید، قیمت مصرفکننده و تضعیف رقابتپذیری صنعتی منتقل شود.
فشار فقط بر پمپبنزین نیست؛ صنعت آلمان هم درگیر شده است
آسیب جنگ ایران به آلمان فقط از مسیر سوخت خودروها وارد نشده است. رویترز گزارش داده که هزینه مواد اولیه برای شرکتهای شیمیایی و صنعتی دوباره بالا رفته، پروژههای سرمایهگذاری به تعویق افتاده و حتی برخی بنگاهها به فکر تعدیل نیرو افتادهاند. نمونه Gechem نشان میدهد قیمت برخی مواد اولیه مانند اسید سولفامیک یکپنجم بالا رفته و فقط همین افزایش، ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار یورو به هزینههای این شرکت در سال جاری اضافه کرده است.
این فشار در مقیاس کلان هم معنادار است. بخش شیمیایی اروپا ۶۳۵ میلیارد یورو ارزش دارد و در خود آلمان میلیونها بنگاه کوچک و متوسط، ستون اصلی اشتغال و تولید را تشکیل میدهند. بر اساس آمار رسمی، فقط در سال ۲۰۲۵ تعداد ۲۴٬۰۶۴ شرکت عمدتا کوچک و متوسط در آلمان اعلام ورشکستگی کردند؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۱۴. جنگ ایران روی اقتصادی فرود آمده که همین حالا هم حاشیه تحمل کمی دارد.
مشکل آلمان فقط جنگ نیست، اما جنگ فشار را تشدید کرده است
در نتیجه، جمله مرتس را باید با کمی دقت تفسیر کرد. جنگ ایران علت بنیادی همه مشکلات اقتصاد آلمان نیست، اما در این مقطع به ریشه فشارهای فوری و قابل لمس تبدیل شده است؛ فشارهایی که از بازار انرژی شروع میشوند و بعد به کارخانه، حملونقل، اشتغال و بودجه خانوار منتقل میشوند. جنگ برای آلمان بیشتر از آنکه یک علت نخستین باشد، یک تشدیدکننده بزرگ است؛ اما همین تشدید آنقدر جدی بوده که دولت را به بسته حمایتی، کاهش مالیات سوخت وادار کند.
از این زاویه، جنگ ایران برای آلمان فقط یک مسئله سیاست خارجی نیست؛ یک مسئله اقتصادی داخلی است. وقتی در اثر بحران خلیج فارس، دولت مجبور میشود برای بنزین و گازوئیل مداخله مالیاتی کند، یعنی جنگ توانسته از بیرون مرزها وارد زندگی روزمره مردم و محاسبات صنعتی این کشور شود. همین نکته، معنای واقعی جمله مرتس را روشن میکند.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
