به گزارش مسیر اقتصاد یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ از «پایان تمدن ایران» سخن گفت، او از «روز بزرگی برای صلح جهانی» حرف زد و آتشبس ۲ هفتهای در جنگ با ایران را اعلام کرد. همین تغییر ناگهانی، بازار نفت را به سرعت تحت تأثیر قرار داد و قیمتها در صبح چهارشنبه با افتی نزدیک به ۱۵ درصد به حدود ۹۴ دلار در هر بشکه رساند. نفت برنت نیز ۱۳ درصد افت کرد و به ۹۵ دلار در هر بشکه رسید.
این افت شدید قیمت، بازتاب امید معاملهگران به این بود که کشتیها دوباره بتوانند از تنگه هرمز عبور کنند؛ گذرگاهی که پیش از جنگ، یکپنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور میکرد. آتشبس اعلامشده نیز مشروط به بازگشایی فوری و امن این تنگه عنوان شد.
آتشبس ۲ هفتهای همچنان شکننده است
با وجود واکنش مثبت بازار، آتشبس همچنان بسیار شکننده است. هنوز روشن نیست نیروهای ایران و آمریکا چگونه باید از وضعیت جنگی به وضعیتی برسند که بتوانند برای عبور امن نفتکشها از این آبراه باریک همکاری کنند.
در این میان، ایران انگیزه دارد حجم کشتیرانی را محدود نگه دارد تا اهرم چانهزنی خود را حفظ کند. در مقابل، هر شناور بزرگ آمریکایی در خلیج فارس نیز میتواند به هدفی بالقوه تبدیل شود. علاوه بر این، خواستههای تهران شامل رفع کامل تحریمها، دریافت غرامت برای خسارات جنگ و حفظ حق غنیسازی اورانیوم است؛ مطالباتی که بهسادگی با نیاز ترامپ و بنیامین نتانیاهو برای نمایش «دستاورد راهبردی» از این جنگ جمع نمیشود.
۱۷ درصد ظرفیت LNG قطر تا ۵ سال از مدار خارج شد
حتی اگر تهران و واشنگتن بر سر همه موضوعات به توافق برسند، بازگشت به وضعیت پیش از جنگ، زمانی که نفت حدود ۷۰ دلار در هر بشکه معامله میشد، با موانع متعددی روبهروست. نخستین مانع، آسیب گسترده به زیرساختهای انرژی خلیج فارس است.
قطر اعلام کرده حملات ایران، ۱۷ درصد از ظرفیت گاز طبیعی مایع این کشور را برای دورهای تا ۵ سال از کار انداخته است. این رقم بهخوبی نشان میدهد که تبعات جنگ فقط به چند هفته التهاب قیمتی محدود نمیشود و میتواند برای سالها بر عرضه انرژی اثر بگذارد.
بازگشت تولید فوری نیست؛ عادی شدن بازار شاید ۴ ماه طول بکشد
بخشی از تأسیساتی هم که مستقیماً هدف حمله قرار نگرفتهاند، به دلیل پر شدن مخازن محلی در نبود امکان ارسال محموله، تولید خود را متوقف کردهاند. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان بزرگی مانند عربستان سعودی احتمالاً تا زمانی که از دوام آتشبس مطمئن نشوند، برای بازگشت کامل به تولید دست نگه میدارند.
این نگاه محتاطانه در موضع شرکت بزرگ کشتیرانی مرسک نیز دیده شده است. به گفته یک سرمایهگذار بازار نفت، ممکن است تا ۴ ماه زمان لازم باشد تا بازار به سطحی از وضعیت عادی بازگردد. بنابراین حتی اگر آتشبس حفظ شود، احیای عرضه و حملونقل انرژی فرایندی زمانبر خواهد بود.
پریمیوم ریسک ۱۰ دلاری و رشد تقاضا برای ذخایر نفتی
عامل دیگر در بالا ماندن قیمتها، نیاز کشورها به پر کردن دوباره ذخایر نفتی است که طی یک ماه گذشته از آنها استفاده کردهاند. افزون بر این، برخی دولتها پس از تجربه این بحران ممکن است بخواهند از این پس ذخایر احتیاطی بزرگتری نگه دارند. این روند، تقاضای جهانی برای نفت خام را بالا میبرد.
در کنار این مسئله، سرمایهگذاران بازار نفت نیز ممکن است برای بازتاب احتمال ازسرگیری جنگ، یک پریمیوم ریسک عمومی ۱۰ دلاری به هر بشکه نفت اضافه کنند. به این ترتیب، حتی با پایان درگیری ۵ هفتهای ایران و آمریکا، بازار جهانی انرژی همچنان با هزینه ریسک جنگ زندگی خواهد کرد.
عوارض ۲ دلاری هرمز؛ درآمدی نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار در سال
یکی دیگر از عواملی که میتواند قیمت نفت را بالا نگه دارد، طرح دریافت عوارض برای عبور امن کشتیها از تنگه هرمز است. بر اساس برنامه ۲ هفتهای، هم ایران و هم عمان میتوانند از کشتیهای عبوری از هرمز عوارض دریافت کنند.
اگر ایران برای هر بشکه نفت عبوری، ۲ دلار عوارض دریافت کند و حجم روزانه عبور همان ۲۰ میلیون بشکه باشد، درآمدی نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار در سال نصیبش خواهد شد؛ رقمی که حتی میتواند بیشتر هم باشد. این درآمد قرار است صرف بازسازی شود.
بازار انرژی حتی پس از پایان جنگ هم زخمی میماند
آتشبس ۲ هفتهای و سقوط سریع قیمت نفت، بهمعنای بازگشت بازار انرژی به شرایط عادی نیست. بازار در بهترین حالت از یک شوک فوری فاصله گرفته، اما آثار جنگ ۵ هفتهای بر زیرساختها، تولید، ذخیرهسازی، هزینه حملونقل و قیمتگذاری ریسک، همچنان پابرجاست.
در نتیجه، حتی اگر جنگ ایران و آمریکا متوقف شود، بازار جهانی انرژی برای مدت طولانی آثار آن را با خود حمل خواهد کرد. کاهش ۱۳ تا ۱۵ درصدی قیمت نفت تنها نشانه آرام شدن التهاب اولیه است، نه نشانه ترمیم زخمهایی که این جنگ بر پیکر بازار انرژی گذاشته است.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ انرژی
