به گزارش مسیر اقتصاد تنگه هرمز یکی از مهمترین نقاط راهبردی در تجارت جهانی انرژی محسوب میشود. روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این مسیر عبور میکند؛ رقمی که نزدیک به یکپنجم تجارت جهانی نفت را تشکیل میدهد. با آغاز جنگ و افزایش تنشها در منطقه، عبور کشتیها از این مسیر به شدت مختل شده و بسیاری از نفتکشها از نزدیک شدن به این گذرگاه خودداری کردهاند. در چنین شرایطی، توجه بازار انرژی به مسیرهای جایگزین انتقال نفت در منطقه جلب شده است.
خط لوله شرق–غرب عربستان؛ راه فرار نفت سعودی
مهمترین مسیر جایگزین برای صادرات نفت خلیج فارس، خط لوله شرق–غرب عربستان است؛ سامانهای که نفت را از میدانهای شرقی این کشور به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل میکند. این خط لوله که در دهه ۱۹۸۰ برای دور زدن خطرات جنگ نفتکشها ساخته شد، از نظر ظرفیت اسمی اکنون میتواند تا حدود ۷ میلیون بشکه نفت در روز را منتقل کند.
در شرایط فعلی، عربستان در حال افزایش استفاده از این خط لوله است تا بتواند بخشی از صادرات نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز انجام دهد. با این حال محدودیت ظرفیت پایانههای صادراتی در دریای سرخ باعث شده استفاده کامل از این ظرفیت همچنان با چالشهایی همراه باشد.
خط لوله فجیره؛ مسیر جایگزین امارات
امارات نیز برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز یک مسیر جایگزین در اختیار دارد. خط لوله حبشان–فجیره نفت را از میدانهای داخلی ابوظبی به بندر فجیره در دریای عمان منتقل میکند. این خط لوله میتواند حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز نفت منتقل کند و در شرایط اضطراری ظرفیت آن تا حدود ۱.۸ میلیون بشکه قابل افزایش است. با این حال حتی استفاده کامل از این ظرفیت نیز تنها بخش کوچکی از صادرات نفت منطقه را پوشش میدهد.
محدودیت بزرگ مسیرهای جایگزین
اگر ظرفیت این دو خط لوله با یکدیگر جمع شود، مجموع انتقال نفت آنها کمتر از ۹ میلیون بشکه در روز خواهد بود؛ در حالی که حجم نفتی که معمولاً از تنگه هرمز عبور میکند بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز است. به همین دلیل کارشناسان معتقدند این خطوط لوله تنها میتوانند بخشی از اختلال در عرضه جهانی نفت را جبران کنند و نمیتوانند به طور کامل جایگزین تنگه هرمز شوند. علاوه بر این عملیاتی کردن ظرفیت اسمی این دو خط لوله امکان پذیر نیست و به سرمایهگذاری گسترده در طول چندین ماه نیاز دارد.
خطر حمله به زیرساختهای انرژی
در کنار محدودیت ظرفیت، تهدید حمله به زیرساختهای انرژی نیز یک عامل مهم در این بحران محسوب میشود. در روزهای اخیر گزارشهایی از حمله یا آتشسوزی در برخی تأسیسات انرژی منطقه منتشر شده و حتی یک مجتمع بزرگ پالایشگاهی در امارات نیز به طور موقت تعطیل شده است. چنین تحولی نشان میدهد که در یک بحران منطقهای گسترده، نهتنها مسیرهای دریایی بلکه زیرساختهای زمینی انرژی نیز در معرض خطر قرار دارند.
شوکهای پیدرپی در بازار جهانی نفت
اختلال در صادرات نفت منطقه باعث شده است بازار جهانی انرژی نوسانات شدیدی را تجربه کند. قیمت نفت برنت در روزهای اخیر تا نزدیک ۱۲۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت و سپس با نوساناتی به محدوده حدود ۱۰۰ دلار بازگشت.
تحلیلگران معتقدند اگر جنگ ادامه پیدا کند، با پر شدن مخازن ذخیره نفت و اختلال در صادرات، تولیدکنندگان ناچار خواهند شد تولید خود را کاهش دهند؛ اتفاقی که میتواند فشار بیشتری بر بازار جهانی وارد کند.
در چنین شرایطی، نقش خطوط لوله جایگزین در عربستان و امارات بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است؛ زیرساختهایی که هرچند نمیتوانند جایگزین کامل تنگه هرمز شوند، اما میتوانند بخشی از فشار ناشی از اختلال در صادرات نفت خلیج فارس را کاهش دهند.
منبع: CNBC
انتهای پیام/ انرژی
