به گزارش مسیر اقتصاد تحولات اخیر در تنگه هرمز نخستین پیامد اقتصادی جدی خود را نشان داده است. گزارشهای منتشر شده در رسانههای بینالمللی حاکی از آن است که تولید نفت عراق به دلیل اختلال در صادرات و کمبود نفتکشها به شدت کاهش یافته و به حدود ۶۰ درصد کمتر از سطح عادی رسیده است.
دلیل اصلی این کاهش، نه تخریب میادین نفتی، بلکه مشکل در صادرات نفت از طریق خلیج فارس است. با تشدید تنشهای نظامی در منطقه و افزایش ریسک حملونقل دریایی، بسیاری از نفتکشها از ورود به این منطقه خودداری کردهاند و شرکتهای بیمه نیز پوشش جنگی برای کشتیها را محدود کردهاند. در نتیجه بخش بزرگی از نفت تولیدی عراق امکان خروج از بنادر جنوبی این کشور را پیدا نکرده است.
گلوگاه صادرات؛ نقطه ضعف تولیدکنندگان نفت
اقتصاد نفتی عراق به شدت به صادرات از طریق خلیج فارس وابسته است. بخش عمده نفت این کشور از میادین بزرگ جنوبی مانند رمیله و وستقرنه استخراج و از طریق پایانههای بصره صادر میشود. با کاهش تردد نفتکشها در منطقه، مخازن ذخیره در بنادر جنوبی عراق به سرعت پر شده و شرکتهای نفتی مجبور شدهاند تولید خود را کاهش دهند.
برخی گزارشها نشان میدهد که تنها در میدان رمیله حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز از تولید کاهش یافته و در میدان وستقرنه نیز صدها هزار بشکه از تولید متوقف شده است. در صورت ادامه بحران، احتمال دارد کاهش تولید به بیش از سه میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که معادل بخش بزرگی از ظرفیت تولید نفت عراق است.
وقتی نفت هست اما راهی برای صادرات نیست
آنچه در عراق رخ داده یک نکته مهم درباره بازار انرژی جهان را آشکار میکند: در بسیاری از موارد، مشکل اصلی کمبود منابع انرژی نیست بلکه اختلال در مسیرهای انتقال آن است.
تنگه هرمز یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان محسوب میشود و حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند. هرگونه اختلال در این مسیر میتواند صادرات انرژی از کشورهای بزرگی مانند عربستان، عراق، امارات و کویت را تحت تأثیر قرار دهد و بازار جهانی نفت را با شوک عرضه مواجه کند.
در روزهای اخیر نیز تردد کشتیها در این مسیر به شدت کاهش یافته و دهها نفتکش در اطراف خلیج فارس متوقف شدهاند. این وضعیت باعث شده تولیدکنندگان منطقه حتی در صورت سالم بودن میادین نفتی نیز نتوانند نفت خود را به بازار جهانی برسانند.
پیامدهای جهانی یک بحران منطقهای
کاهش تولید عراق تنها یکی از نشانههای اولیه بحران انرژی ناشی از درگیریهای منطقهای است. همزمان برخی کشورهای دیگر حوزه خلیج فارس نیز به دلیل محدودیت صادرات یا نگرانی از امنیت تأسیسات انرژی، تولید خود را کاهش دادهاند.
تحلیلگران بازار انرژی هشدار میدهند که اگر اختلال در تنگه هرمز ادامه یابد، کاهش چند میلیون بشکهای عرضه نفت در بازار جهانی دور از انتظار نخواهد بود. چنین تحولی میتواند قیمت نفت را به سرعت افزایش داده و فشار تورمی شدیدی بر اقتصادهای واردکننده انرژی وارد کند.
درس بزرگ اختلال در تنگه هرمز
آنچه اکنون در بازار انرژی مشاهده میشود نشان میدهد که در اقتصاد جهانی، گلوگاههای حملونقل انرژی نقشی حیاتی دارند. حتی بزرگترین تولیدکنندگان نفت نیز در صورت اختلال در مسیرهای صادراتی با کاهش تولید مواجه میشوند.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند که بحران اخیر بار دیگر نشان داده است امنیت انرژی جهان بیش از هر زمان دیگری به ثبات مسیرهای حملونقل در خلیج فارس و تنگه هرمز وابسته است؛ مسیری که کوچکترین اختلال در آن میتواند به سرعت بازار جهانی انرژی را دچار شوک کند.
منبع: بلومبرگ
انتهای پیام/ انرژی
