به گزارش مسیر اقتصاد بریتانیا سالهاست با بحران مسکن دستوپنجه نرم میکند. رسانهها بهطور مداوم از مجموعهای از مشکلات بههمپیوسته سخن میگویند؛ از کاهش توان خرید مسکن برای جوانان گرفته تا زندگی خانوادههای کمدرآمد در خانههای کوچک و غیراستاندارد، افزایش ازدحام ناشی از مهاجرت و فشار ساختوسازهای جدید بر کمربند سبز شهری.
مجموع این مسائل چنین تصویری ایجاد میکند که بریتانیا با کمبود شدید مسکن مواجه است. اما آیا واقعاً مشکل اصلی، کمبود خانه است؟ یا اینکه بحران مسکن ریشه در توزیع نادرست و استفاده ناکارآمد از ظرفیت موجود دارد؟
میلیونها اتاقخواب خالی در انگلستان
اگر تنها بر انگلستان تمرکز کنیم؛ منطقهای که بیشترین جمعیت و بالاترین تراکم را در میان کشورهای تشکیلدهنده بریتانیا دارد، تازهترین آمارهای دولتی نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۵٫۶ میلیون واحد مسکونی در این کشور وجود داشته است.
براساس نتایج سرشماری، میانگین هر خانه در انگلستان سه اتاقخواب دارد. این یعنی مجموعاً حدود ۷۶٫۸ میلیون اتاقخواب در سراسر کشور وجود دارد. در همین سال، جمعیت انگلستان ۵۸٫۶ میلیون نفر اعلام شد. اگر فرض کنیم زوجهایی که با یکدیگر زندگی میکنند، یعنی حدود ۵۷ درصد بزرگسالان، از یک اتاقخواب مشترک استفاده میکنند، در مجموع تنها به ۴۵٫۲ میلیون اتاقخواب نیاز خواهد بود. این محاسبات نشان میدهد که بیش از ۳۰ میلیون اتاقخواب در انگلستان خالی مانده است. بهعبارت دیگر، از هر پنج اتاقخواب در این کشور، دو اتاق مورد استفاده قرار نمیگیرد.
از این منظر، مشکل اصلی بحران مسکن بریتانیا کمبود ظرفیت نیست. در واقع، مسئله اصلی به استفادهنشدن گسترده و مزمن از ظرفیت موجود در بازار مسکن بازمیگردد.
البته این ارقام تنها یک برآورد کلی هستند و تصویر واقعی بازار مسکن پیچیدگیهای بیشتری دارد. بسیاری از اتاقهای اضافی ممکن است کاربردهای دیگری داشته باشند؛ از دفتر کار خانگی و سالن ورزش گرفته تا فضایی برای اقامت دوستان و اعضای خانواده. بااینحال، همچنان این پرسش مطرح است که آیا تمام این فضاها در آمارهای رسمی بهعنوان «اتاقخواب» ثبت میشوند یا خیر.
از سوی دیگر، بسیاری از کودکان اتاق مشترک دارند و همین موضوع میزان تقاضا برای فضای مسکونی را کاهش میدهد. علاوه بر این، الگوهای اقامت دائم و موقت نیز در حال تغییر است. افزایش جمعیت خانههای سالمندان، رشد تعداد دانشجویان ساکن خوابگاهها، افزایش زندانیان و نیروهای نظامی مستقر در پادگانها، همگی شکلهایی از سکونت هستند که بهسادگی در محاسبات سنتی بازار مسکن جای نمیگیرند.
رشد ساختوساز کمبود مسکن را حل نمیکند
در ۲۵ سال گذشته، نرخ ساختوساز مسکن اندکی بیشتر از رشد جمعیت بوده است. تعداد واحدهای مسکونی در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال ۲۰۰۱ حدود ۲۱ درصد افزایش یافته، درحالیکه جمعیت تنها ۱۹ درصد رشد کرده است.
اگر مشکل صرفاً کمبود عرضه بود، انتظار میرفت بحران مسکن بهمرور کاهش پیدا کند. اما در عمل، موضوع دسترسی به مسکن و هزینههای بالای آن هر سال بیش از گذشته به مسئلهای اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است. به همین دلیل، صرفاً افزایش ساختوساز و بالا بردن تعداد خانهها نمیتواند بحران دسترسی و مقرون به صرفه بودن مسکن را حل کند. شاید بتوان گفت مهمترین مسئله در بحران مسکن بریتانیا، نحوه توزیع خانهها است، نه تعداد آنها.
با وجود افزایش ساختوساز، تعداد زیادی از خانهها و آپارتمانهای جدید و قدیمی همچنان خالی ماندهاند. در سال ۲۰۲۴ حدود ۷۱۹ هزار و ۴۴۷ واحد مسکونی خالی در انگلستان ثبت شد.
اگر هرکدام از این خانهها بهطور میانگین محل سکونت ۲٫۳۵ نفر باشد، امکان اسکان حدود ۱٫۷ میلیون نفر دیگر فراهم میشود. این آمار بار دیگر نشان میدهد مشکل اصلی بازار مسکن بریتانیا، کمبود موجودی نیست؛ بلکه توزیع نامناسب و استفاده ناکارآمد از ظرفیت فعلی است.
در واقع، آنچه امروز از آن با عنوان «بحران مسکن» یاد میشود، بیش از هر چیز نوعی «بحران اتاقهای خالی» است؛ بحرانی که از خانههای بدون سکنه و اتاقخوابهای بلااستفاده ناشی میشود.
چرا خانههای بزرگ خالی میمانند؟
حل بحران مسکن تنها به سیاستگذاری در حوزه ساختوساز محدود نمیشود، بلکه به شیوه زندگی مردم و نحوه مدیریت داراییهای مالی آنها نیز ارتباط مستقیم دارد.
واقعیت این است که بخش بزرگی از ثروت طبقه متوسط بریتانیا در قالب املاک و مستغلات نگهداری میشود. بسیاری از خانههای بزرگ امروزی متعلق به نسلهای مسنتری است که فرزندانشان سالها پیش خانه را ترک کردهاند، اما همچنان تمایلی به کوچککردن محل زندگی یا ترک خانه خانوادگی ندارند. هزینه جابهجایی و خرید خانه جدید بسیار بالا است. مالیات تمبر عملاً به مالیاتی علیه جابهجایی تبدیل شده و انگیزه بسیاری از افرادی را که قصد کوچکتر کردن خانه خود را دارند، از بین میبرد.
با وجود برخی اصلاحات مالیاتی در سالهای اخیر، سرمایهگذاری در بخش املاک همچنان یکی از امنترین و کمریسکترین روشهای حفظ سرمایه در بریتانیا محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند بریتانیا به راهکارهای مؤثرتری نیاز دارد تا وابستگی پسانداز و دارایی خانوادهها به بازار مسکن کاهش پیدا کند.
شاید هنوز پاسخ قطعی و کاملی برای بحران مسکن بریتانیا وجود نداشته باشد، اما یک نکته روشن است؛ میلیونها نفر همچنان در خانههای کوچک، گرانقیمت و غیراستاندارد زندگی میکنند، درحالی که ظرفیت خالی وجود دارد.
منبع: جئوگرافیکال
انتهای پیام/ مسکن
