به گزارش مسیر اقتصاد دبی طی دهههای گذشته کوشیده بود خود را بهعنوان جزیرهای باثبات در منطقه پرتنش غرب آسیا معرفی کند؛ شهری که سرمایهگذاران بزرگ، مدیران شرکتها و خانوادههای ثروتمند بتوانند سرمایه خود را در آن نگهداری کنند، کسبوکارهایشان را اداره کنند و برای آینده بلندمدت با اطمینان برنامهریزی کنند. این تصویر، یکی از پایههای اصلی رشد اقتصادی دبی بود و به این امارت اجازه داد در کنار نقش تجاری و گردشگری، به یکی از مهمترین مراکز مالی خلیج فارس تبدیل شود. اما جنگ ایران این تصویر ساختهشده را با چالشی جدی مواجه کرده است.
حملات موشکی و پهپادی ایران به اهدافی در کشورهای حاشیه خلیج فارس، شوک اقتصادی قابل توجهی در منطقه ایجاد کرد و در همان ابتدای بحران، بازارهای سهام دبی و ابوظبی حدود ۱۲۰ میلیارد دلار از ارزش خود را از دست دادند. همزمان، گردشگری دبی نیز بهشدت آسیب دید؛ ضریب اشغال هتلها که در شرایط عادی حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد بود، به حدود ۲۰ درصد سقوط کرد و تعداد پروازهای ورودی و خروجی فرودگاه بینالمللی دبی نیز نزدیک به دوسوم کاهش یافت.
تردید درباره جایگاه امن دبی بعد از جنگ ایران
با وجود آغاز آتشبس شکننده و نشانههایی از بازگشت تدریجی پروازها، گردشگری و سفرهای کاری، حمله پهپادی تازه ایران به مجموعه نفتی فجیره بار دیگر یادآوری کرد که هرچه تقابل واشنگتن و تهران طولانیتر شود، تهدید بزرگتری متوجه شهرت دبی بهعنوان مرکز جهانی کسبوکار خواهد شد. پرسش اصلی برای سرمایهگذاران این است که آیا دبی همچنان میتواند جایگاه خود را بهعنوان پناهگاه امن سرمایه حفظ کند یا باید بخشی از این جایگاه را به مراکز مالی دیگری واگذار کند.
برخی از افراد دارای ثروت بالا که در سالهای گذشته دبی را بهعنوان محل زندگی، سرمایهگذاری و مدیریت دارایی انتخاب کرده بودند، اکنون در این تصویر تردید کردهاند. بسیاری از آنان به جای خروج کامل از دبی، بخشی از داراییهای خود را به دو مرکز مالی مهم دیگر، یعنی سنگاپور و سوئیس، منتقل کردهاند. مشاوران ثروت در هر دو کشور از افزایش قابل توجه درخواستها از سوی مشتریان مستقر در دبی خبر دادهاند و بانکداران خصوصی سوئیس انتظار دارند دهها میلیارد دلار سرمایه جدید از کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد این کشور شود.
سنگاپور و سوئیس؛ دو مقصد متفاوت برای سرمایههای نگران
سنگاپور و سوئیس در ظاهر رقیب دبی به نظر میرسند، اما هرکدام گروه متفاوتی از سرمایهگذاران را جذب میکنند. سنگاپور بیشتر برای سرمایههای آسیایی جذاب است و بهویژه خانوادههای ثروتمند از کشورهایی مانند چین، هند و اندونزی را هدف قرار میدهد. این کشور سالها پیش الگویی را توسعه داد که دبی بعدها از آن الهام گرفت: ایجاد زیستبومی پیشرفته برای «دفاتر خانوادگی»؛ یعنی نهادهای خصوصی که مدیریت سرمایه، برنامهریزی مالیاتی و انتقال ثروت میان نسلها را برای خانوادههای ثروتمند انجام میدهند.
سوئیس اما بر سنت دیرینه بانکداری خصوصی، بیطرفی سیاسی و امنیت ساختاری خود تکیه دارد. برای بسیاری از سرمایهگذارانی که میخواهند بخشی از دارایی خود را از دبی خارج کنند، انتخاب میان سنگاپور و سوئیس به نوعی انتخاب میان رشد و حفظ سرمایه است. سنگاپور برای بهرهگیری از رشد اقتصادی آسیا جذابیت دارد، اما سوئیس همچنان یکی از اصلیترین نقاط اتکای جهان برای حفظ سرمایه در دورههای نااطمینانی ژئوپلیتیکی به شمار میرود.
بازار املاک دبی زیر فشار نااطمینانی
فراتر از رکود کوتاهمدت، جنگ میتواند جذابیت بلندمدت دبی برای مهاجران، شرکتها و سرمایهگذاران را نیز تهدید کند. سبک زندگی جهانی، امنیت نسبی، زیرساختهای مدرن و فضای تجاری باز، در سالهای گذشته به رونق بازار املاک دبی کمک کرده بود. قیمت ویلاهای لوکس از زمان همهگیری کرونا تا پایان سال ۲۰۲۴ تقریباً دو برابر شد و املاک به یکی از نمادهای اصلی رونق اقتصادی دبی تبدیل شد.
اکنون اما نگرانی درباره آینده این بخش افزایش یافته است. بر اساس گزارش بلومبرگ، ارزش کل معاملات مسکونی دبی در ماه مارس نسبت به ماه قبل نزدیک به ۲۰ درصد کاهش یافت و به حدود ۱۰.۱ میلیارد دلار رسید. همزمان، برخی برآوردها از سوی Citi Research و شرکت مشاوره املاک Knight Frank نشان میدهد بازار املاک دبی ممکن است با اصلاح قیمتی ۷ تا ۱۵ درصدی روبهرو شود.
با این حال، بیشتر ثروتمندان بزرگ هنوز دبی را ترک نکردهاند. آنچه در حال رخ دادن است، بیشتر شبیه تنوعبخشی به داراییهاست. بسیاری از سرمایهگذاران، کسبوکار عملیاتی و بخشی از داراییهای مرتبط با سبک زندگی خود را در امارات نگه میدارند، اما ثروت بلندمدت، داراییهای امنتر و در مواردی محل اقامت دوم خود را به سوئیس یا سنگاپور منتقل میکنند. در چنین الگویی، دبی همچنان محل زندگی و فعالیت تجاری باقی میماند، اما دیگر تنها نقطه اتکای سرمایهگذاران بزرگ نیست.
رونق اقتصادی دبی پیش از جنگ
جنگ در شرایطی جایگاه دبی را آزموده که اقتصاد این شهر پیش از بحران در وضعیت رونق قرار داشت. در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵، دبی رشد اقتصادی حدود ۴.۷ درصدی را ثبت کرد. در همان سال، حدود ۹۸۰۰ میلیونر به دبی مهاجرت کردند و برآورد میشود نزدیک به ۶۳ میلیارد دلار ثروت تازه را با خود به این امارت آوردند.
یکی از دلایل اصلی جذابیت دبی برای سرمایهگذاران، ساختار مالیاتی آن است. این امارت مالیات بر درآمد شخصی، مالیات بر عایدی سرمایه و مالیات بر ارث ندارد و مالیات شرکتها نیز فقط ۹ درصد بر سودهای بالاتر از حدود ۱۰۰ هزار دلار است. شرکتهای فعال در مناطق آزاد تجاری نیز برای درآمدهای مشمول شرایط خاص، مالیاتی پرداخت نمیکنند. این مجموعه امتیازها، دبی را به مقصدی کمهزینه و جذاب برای صاحبان سرمایه، شرکتهای بینالمللی و دفاتر خانوادگی تبدیل کرده بود.
دبی همچنان ظرفیت بازگشت سریع دارد
با وجود فشارهای اخیر، بسیاری از ناظران دبی را شهری نمیدانند که بتوان بهسادگی آن را از رقابت مراکز مالی منطقهای و جهانی کنار گذاشت. دبی در نیم قرن گذشته از یک سکونتگاه کوچک در بیابان به شهری جهانی تبدیل شد و بارها پروژههایی را اجرا کرد که در ابتدا غیرممکن به نظر میرسیدند. برج خلیفه، زیرساختهای گسترده حملونقل، مراکز بزرگ گردشگری و پروژههای مهندسی بلندپروازانه، بخشی از همین تصویر هستند.
پیش از جنگ، شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، حاکم دبی، برنامههایی را برای تبدیل جدیدترین فرودگاه این شهر به بزرگترین هاب هوایی جهان و دو برابر کردن اندازه اقتصاد دبی تا سال ۲۰۳۳ آغاز کرده بود. در کنار آن، پروژههای بزرگ دیگری نیز برای آینده شهر تعریف شده است؛ از جمله پیادهراه ۹۳ کیلومتری کنترلشده از نظر اقلیمی با نام «The Loop»، بزرگترین سامانه صخره مصنوعی جهان با بیش از یک میلیارد مرجان، و اقامتگاه «ماه مصنوعی».
این پروژهها نشان میدهد دبی همچنان میخواهد آینده خود را بر پایه ترکیبی از سرمایهگذاری، گردشگری، نوآوری شهری و سبک زندگی جهانی بسازد. از همین رو، اگر آتشبس پایدار بماند و اعتماد سرمایهگذاران سریع بازگردد، دبی میتواند بخشی از ضربه اخیر را جبران کند.
تنوعبخشی سرمایه به جای خروج کامل
با این حال، حتی در صورت بازگشت نسبی آرامش، یک تغییر مهم رخ داده است: سرمایهگذاران بزرگ دیگر دبی را بدون ریسک نمیبینند. بخشی از مشتریان مستقر در دبی ترجیح میدهند بمانند و نااطمینانی اخیر را موقت بدانند، بهویژه در شرایطی که تلاشها برای بازگشایی کامل تنگه هرمز ادامه دارد. اما برای بسیاری دیگر، داشتن پایگاهی دوم در سوئیس یا سنگاپور اکنون به نوعی بیمه سرمایه تبدیل شده است.
این تغییر لزوماً به معنی پایان جایگاه دبی نیست، اما نشان میدهد تصویر این شهر بهعنوان پناهگاه امن و مصون از بحرانهای منطقهای آسیب دیده است. دبی همچنان از مزیتهای مالیاتی، زیرساختی، سبک زندگی بینالمللی و قدرت جذب سرمایه برخوردار است؛ اما جنگ ایران روشن کرد که حتی یکی از موفقترین مراکز مالی خلیج فارس نیز نمیتواند خود را کاملاً بیرون از پیامدهای تنشهای ژئوپلیتیکی منطقه تعریف کند.
منبع: دویچه وله
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
