به گزارش مسیر اقتصاد جنگ ایران بهتدریج از یک شوک ژئوپلیتیکی به یک مسئله روزمره برای بنگاههای جهانی تبدیل شده است. اگر در هفتههای نخست، توجه اصلی بازارها به نفت، تنگه هرمز و قیمت انرژی معطوف بود، حالا اثرات جنگ در صورتهای مالی شرکتها، پیشبینی سود، هزینه مواد اولیه و حتی تقاضای مصرفکننده خود را نشان میدهد. شرکتها دیگر فقط از یک ریسک دوردست حرف نمیزنند؛ آنها در حال ثبت اثر مستقیم جنگ بر هزینه و فروش خود هستند. رویترز با مرور بیانیههای شرکتها از آغاز جنگ نشان داده که دستکم ۲۱ شرکت پیشبینی مالی خود را کاهش داده یا پس گرفتهاند، ۳۲ شرکت از افزایش قیمت خبر دادهاند و ۳۱ شرکت به اثر مالی مستقیم جنگ اشاره کردهاند.
تنگه هرمز فقط مسیر نفت نیست، مسیر افزایش هزینههاست
ریشه اصلی این فشار در اختلال تنگه هرمز است؛ آبراهی که حدود یکپنجم جریان جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکند. هرچه بازگشت این مسیر به وضعیت عادی طولانیتر شود، فشار بر هزینه شرکتها هم بیشتر میشود. در ظاهر، مسئله از نفت شروع میشود، اما در عمل به سرعت به حملونقل، مواد شیمیایی، بستهبندی، صنایع غذایی، هواپیمایی و گردشگری منتقل میشود. همین است که جنگ ایران را از یک شوک انرژی به یک شوک گستردهتر هزینهای تبدیل کرده است.
برای نمونه، شرکت آکزونوبل، تولیدکننده رنگهای دولوکس، اعلام کرده که سبد مواد اولیه آن به دلیل اختلال هرمز با رشد در حد بالای دهها درصد روبهرو خواهد شد و مدیرعامل این شرکت گفته اثر کامل آن طی دو فصل آینده دیده میشود. این فقط مسئله یک شرکت شیمیایی نیست. وقتی هزینه رزین و دیگر مواد نفتپایه بالا میرود، فشار آن از صنعت رنگ به صنایع پاییندستی دیگر هم منتقل میشود. در همین چارچوب، 3M هم هشدار داده که افزایش قیمت نفت میتواند به رشد ۵۰ واحد پایهای قیمت محصولاتش منجر شود.
فشار از مواد اولیه تا زنجیره تأمین
جنگ فقط هزینه مواد اولیه را بالا نبرده، بلکه زنجیره تأمین را هم کند و پرهزینه کرده است. رویترز گزارش داده که شرکت TE Connectivity هم از احتمال انتقال هزینه بالاتر حملونقل و مواد نفتپایه مانند رزین به مشتریان خود سخن گفته است. شرکت دانونه نیز اعلام کرده اختلالات ناشی از جنگ، حمل محمولههای شیر خشک نوزاد را مختل کرده و همین موضوع بخشی از آهنگ رشد فروش آن را کند کرده است. اوتیس هم از آسیب فروش تجهیزات جدید به دلیل تأخیر در ارسال محمولهها و فشار ناشی از جنگ خبر داده است. اینها نشان میدهد که جنگ، فقط کالای انرژی را گران نکرده، بلکه سرعت و هزینه حرکت کالا در زنجیره جهانی را هم تغییر داده است.
وقتی حملونقل کندتر و گرانتر میشود، شرکتها دو راه بیشتر ندارند: یا بخشی از هزینه را بپذیرند و حاشیه سودشان کوچک شود، یا آن را به قیمت مصرفکننده منتقل کنند. این همان جایی است که جنگ به تورم تبدیل میشود. به گفته مدیر سرمایهگذاری First Avenue، هرچه جنگ طولانیتر شود، شرکتهایی که قدرت قیمتگذاری ندارند بیشتر ناچار به کاهش پیشبینی میشوند و شرکتهایی که این قدرت را دارند، افزایش هزینه را به مصرفکننده منتقل میکنند. نتیجه هر دو حالت، بدتر شدن فضای کسبوکار است: یا سود کمتر، یا قیمت بالاتر.
سفر و گردشگری؛ بخشی که زودتر آسیب میبیند
در میان بخشهای مختلف، سفر و گردشگری از نخستین بخشهایی بوده که فشار جنگ را حس کرده است. رشد قیمت سوخت جت، نااطمینانی ژئوپلیتیکی و احتیاط بیشتر مصرفکنندگان، همزمان به این صنعت ضربه زدهاند. رویترز میگوید شرکتهای هوایی و گردشگری از جمله آسیبپذیرترین بخشها بودهاند، چون ناچارند یا قیمت بلیت را بالا ببرند، یا هزینه سوخت را با اضافه کردن surcharge جبران کنند، یا بخشی از ناوگان را زمینگیر کنند. در همین فضا، TUI پیشبینی سود عملیاتی خود را کاهش داده و راهنمای درآمدیاش را معلق کرده است. یونایتد ایرلاینز هم سود سهماهه دوم و کل سال را پایینتر از انتظار بازار پیشبینی کرده و از فشار روی تقاضا سخن گفته است.
اهمیت این مسئله در آن است که گردشگری فقط یک صنعت مجزا نیست. افت سفر، روی هتل، حملونقل، خدمات شهری، خردهفروشی و زنجیرهای از فعالیتهای وابسته اثر میگذارد. به همین دلیل، کاهش دید در صنعت گردشگری، فقط یک مسئله بخشی نیست و میتواند به شاخصی از افت اعتماد مصرفکننده هم تبدیل شود.
جنگی که آینده شرکتها را مبهمتر کرده است
جنگ، فقط هزینه را بالا نبرده، بلکه دید شرکتها نسبت به آینده را هم تیره کرده است. مدیرعامل GE Aerospace گفته اگر این عدمقطعیت نبود، شرکت میتوانست پیشبینی خود را افزایش دهد. مدیر سرمایهگذاری Raymond James هم تأکید کرده که نتایج فصل اول فقط یک ماه از اثرات جنگ را در خود دارد و برای فهم ابعاد واقعی ضربه، باید به راهنماییهای مدیریتی و دورنمای ماههای بعد نگاه کرد. همین نکته مهم است: بسیاری از بنگاهها هنوز همه اثرات جنگ را در صورتهای مالی خود ثبت نکردهاند و فشار اصلی ممکن است در فصلهای آینده آشکارتر شود.
از این زاویه، مسئله فقط این نیست که جنگ ایران چند دلار به نفت یا چند یورو به مواد اولیه اضافه کرده است. مسئله این است که جنگ، فضای تصمیمگیری بنگاهها را تیرهتر کرده است و آنها را در موقعیتی قرار داده که همزمان باید با انرژی گرانتر، حملونقل پرهزینهتر، زنجیره تأمین آسیبپذیرتر و مصرفکننده محتاطتر روبهرو شوند. به همین دلیل، اثر جنگ فقط در بازار نفت دیده نمیشود؛ در صورتهای مالی شرکتها و در رفتار قیمتگذاری آنها هم آشکار شده است.
منبع: رویترز
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
