به گزارش مسیر اقتصاد در حالی که نزدیک به ۲۴ ساعت از اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا گذشته بود، هنوز مشخص نبود عبور عادی کشتیها از تنگه هرمز چه زمانی از سر گرفته میشود. در این مدت، هیچ نفتکش یا کشتی حامل گاز از این مسیر عبور نکرد و تنها ۴ کشتی فلهبر موفق به گذر از تنگه شدند. همین الگوی تردد نشان میدهد که با وجود اعلام آتشبس، وضعیت هرمز هنوز به حالت عادی بازنگشته و این تنگه عملا بسته است. توقف عبور نفتکشها از مهمترین آبراه انرژی جهان، نشانه آن است که بازار نمیتواند صرفا با اتکا به اعلام سیاسی آتشبس، بازگشت سریع جریان تجارت انرژی را مفروض بگیرد.
تنگه هرمز از نظر عملی «تقریبا بسته» باقی مانده است
ارزیابی دادههای رهگیری کشتیها نشان میدهد که وضعیت واقعی تنگه هرمز همچنان به بسته بودن نزدیکتر است تا بازگشایی. آخرین شناوری که از این مسیر عبور کرد، یک کشتی باری بود که حوالی ساعت ۱۰:۴۵ صبح به وقت شرق آمریکا در میانه تنگه رصد شد. پس از آن، دیگر عبور مؤثری ثبت نشد.
این وضعیت، حتی اگر از نظر رسمی نام «بسته بودن کامل» نگیرد، از نظر عملی تفاوت زیادی با انسداد ندارد. وقتی نفتکشها و کشتیهای گازبر از عبور خودداری میکنند یا امکان عبور پیدا نمیکنند، کارکرد اصلی این گذرگاه برای بازار جهانی انرژی همچنان مختل باقی میماند.
مینها، هماهنگی نظامی و حمله اسرائیل به لبنان، سه عامل تداوم انسداد
یکی از مهمترین دلایل تداوم این وضعیت، شرایط فنی و امنیتی حاکم بر تنگه است. کشتیها برای عبور باید با نیروی دریایی ایران هماهنگ کنند و از مسیرهای مشخص عبور کنند؛ مسئلهای که با توجه به وجود مینها و محدودیتهای فنی، روند بازگشایی را کند و پرهزینه میکند.
در عین حال، توقف دوباره تردد با موج تازه حملات اسرائیل به لبنان نیز گره خورده است. همین مسئله نشان میدهد که هرمز فقط یک آبراه تجاری نیست، بلکه بخشی از معادله بزرگتر منطقهای است. تا زمانی که ایران احساس کند تحولات میدانی در دیگر جبههها علیه منافعش ادامه دارد، بعید است بازگشایی کامل هرمز را بدون ملاحظه اهرمهای سیاسی و امنیتی خود دنبال کند.
ابهام واشنگتن، نااطمینانی بازار را بیشتر کرده است
در سوی مقابل نیز نشانهای از وضوح و انسجام دیده نمیشود. کاخ سفید از یکسو گزارشهای مربوط به بسته بودن تنگه را رد کرده و از سوی دیگر خواستار بازگشایی فوری آن شده است، بیآنکه روشن کند کنترل واقعی وضعیت در اختیار چه طرفی است.
همین تناقض، نااطمینانی بازار را تشدید میکند. وقتی حتی در سطح موضعگیری رسمی نیز تصویر روشنی از وضعیت هرمز وجود ندارد، شرکتهای کشتیرانی، معاملهگران و بیمهگران طبعا با احتیاط بیشتری عمل میکنند و بازگشت به روال عادی را به تعویق میاندازند.
تردید بیمهگران و مالکان کشتی، بازگشایی را کندتر میکند
حتی اگر از منظر سیاسی مانعی برای عبور وجود نداشته باشد، ترس و تردید فعالان بازار کشتیرانی خود به عاملی مستقل برای ادامه اختلال تبدیل شده است. مالکان کشتی و بیمهگران تا زمانی که از ایمنی مسیر اطمینان بیشتری پیدا نکنند، بعید است فعالیت را به سطح پیشین بازگردانند.
در چنین شرایطی، آتشبس لزوما به معنای بازگشت فوری تجارت نیست. بازار حملونقل دریایی، بهویژه در گذرگاهی مانند هرمز، فقط به تصمیمهای سیاسی واکنش نشان نمیدهد؛ امنیت میدانی، هزینه بیمه و ارزیابی ریسک نیز در آن تعیینکنندهاند.
پیام اصلی: هرمز هنوز در متن نزاع باقی مانده است
توقف عبور نفتکشها در نخستین ۲۴ ساعت آتشبس نشان میدهد که هرمز هنوز از متن منازعه خارج نشده است. این آبراه همچنان هم ابزار فشار و هم محور چانهزنی است؛ نه فقط برای ایران و آمریکا، بلکه برای کل بازار جهانی انرژی.
به همین دلیل، آتشبس را نباید مترادف با بازگشت فوری ثبات دانست. تا وقتی عبور امن و پایدار کشتیها برقرار نشود، وضعیت هرمز بیش از آنکه نشانه صلح باشد، نشانه تعلیق شکنندهای است که هر لحظه میتواند دوباره به اهرم فشار در میدان و دیپلماسی تبدیل شود.
منبع: نیویورک تایمز
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
