به گزارش مسیر اقتصاد در جریان درگیریهای اخیر، کشورهای حاشیه خلیج فارس با موجی از موشکهای بالستیک و پهپادهای ایرانی مواجه شدهاند. گزارشها نشان میدهد طی مدت کوتاهی هزاران پرتابه به سوی اهداف منطقهای شلیک شده و سامانههای دفاعی منطقه برای مقابله با آنها به شدت فعال شدهاند.
استفاده از ۸۰۰ موشکل رهگیر تنها در چند روز نخست جنگ
برآوردها حاکی از آن است که تنها در چند روز نخست جنگ، کشورهای عربی ممکن است حدود ۸۰۰ موشک رهگیر پیشرفته از سامانههایی مانند پاتریوت و THAAD مصرف کرده باشند. این حجم مصرف در حالی رخ داده که فرماندهان دفاع هوایی معمولاً برای افزایش احتمال موفقیت، برای هر هدف بیش از یک موشک رهگیر شلیک میکنند. در نتیجه حتی تعداد محدود حملات نیز میتواند به سرعت ذخایر دفاعی را کاهش دهد.
اقتصاد نامتقارن جنگ موشکی
مسئله اصلی در این نبرد، تفاوت شدید هزینه میان حمله و دفاع است. موشکهای رهگیر پیشرفته که برای سرنگونی موشکهای بالستیک یا پهپادها استفاده میشوند، معمولاً چند میلیون دلار قیمت دارند، در حالی که بسیاری از پهپادها یا موشکهای کوتاهبرد با هزینهای بسیار کمتر تولید میشوند.
این تفاوت هزینه باعث ایجاد یک اقتصاد نامتقارن جنگی میشود: مهاجم میتواند با سلاحهای نسبتاً ارزان حمله کند، اما مدافع مجبور است با سامانههای بسیار گران پاسخ دهد. به همین دلیل برخی تحلیلگران معتقدند در جنگهای موشکی جدید، مسئله اصلی نه فناوری بلکه پایداری اقتصادی جنگ است.
خلیج فارس؛ میدان آزمایش دفاع هوایی مدرن
جنگ اخیر به نوعی بزرگترین آزمایش واقعی برای شبکه دفاع هوایی کشورهای خلیج فارس محسوب میشود. در این درگیریها صدها موشک بالستیک، هزاران پهپاد و تعداد محدودی موشک کروز به سمت اهداف منطقهای شلیک شدهاند. بخشی از این حملات رهگیری شده، اما حتی دفاع موفق نیز به معنای مصرف سریع ذخایر رهگیر است.
محدودیت صنعتی و لجستیکی
یکی از چالشهای مهم، ظرفیت تولید این موشکهای دفاعی است. تولید سامانههای پیشرفته دفاع موشکی در آمریکا و غرب زمانبر و محدود است و جایگزینی سریع موشکهای مصرفشده دشوار خواهد بود.
به همین دلیل اگر جنگ طولانی شود، حتی کشورهای مجهز به پیشرفتهترین سیستمهای دفاعی نیز ممکن است با کمبود مهمات دفاعی مواجه شوند.
پیامدهای راهبردی برای آینده جنگها
این تجربه نشان میدهد که در جنگهای مدرن، فرسایش مهمات دفاعی میتواند به اندازه نابودی اهداف نظامی اهمیت داشته باشد. راهبرد برخی کشورها در چنین جنگهایی ممکن است مبتنی بر این منطق باشد: حملات پرتعداد و نسبتاً ارزان برای فرسوده کردن سامانههای دفاعی گرانقیمت دشمن.
به عبارت دیگر، نتیجه نبرد ممکن است نه به قدرت فناوری، بلکه به توان اقتصادی و ظرفیت تولید تسلیحات بستگی داشته باشد.
هزینههای سنگین سامانههای دفاعی
تحولات اخیر در خلیج فارس نشان میدهد که دفاع موشکی هرچند بسیار مؤثر است، اما هزینههای سنگینی دارد. اگر حملات گسترده ادامه یابد، حتی پیشرفتهترین سامانههای دفاعی نیز با چالش تأمین مهمات مواجه خواهند شد. به همین دلیل، جنگهای آینده احتمالاً بیش از هر چیز به رقابت صنعتی و اقتصادی در تولید مهمات تبدیل خواهند شد.
منبع: اکونومیست
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
