به گزارش مسیر اقتصاد تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی در جهان است. این آبراه باریک میان ایران و عمان قرار دارد و خلیج فارس را به دریای عمان و اقیانوس هند متصل میکند. بخش بزرگی از صادرات نفت کشورهای خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، عراق، کویت، امارات، قطر و ایران از طریق این مسیر انجام میشود و روزانه میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکند. در نتیجه هرگونه اختلال در این مسیر میتواند به سرعت بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
گلوگاهی باریک با مسیرهای محدود
در نگاه اول ممکن است عرض تنگه هرمز چندان کوچک به نظر نرسد. این آبراه در باریکترین نقطه حدود ۲۱ مایل (۳۴ کیلومتر) عرض دارد. اما کشتیهای تجاری نمیتوانند در سراسر این عرض حرکت کنند. برای جلوگیری از برخورد کشتیها، عبور نفتکشها در قالب دو مسیر مشخص کشتیرانی تنظیم شده است که هر کدام تنها حدود دو مایل عرض دارند و میان آنها یک منطقه حائل قرار دارد.
این مسئله باعث میشود حجم بزرگی از تجارت انرژی جهان عملاً از یک مسیر بسیار محدود عبور کند؛ موضوعی که این آبراه را به یک گلوگاه استراتژیک تبدیل کرده است.
برتری جغرافیایی ایران در آبراه تنگه هرمز
ایران در امتداد ساحل شمالی تنگه هرمز قرار دارد و همین موقعیت جغرافیایی امکان نظارت گسترده بر مسیرهای عبور کشتیها را فراهم میکند.
در چنین شرایطی حتی بدون استفاده از ناوگان دریایی بزرگ، ابزارهایی مانند موشکهای ساحلبهدریا، قایقهای تندرو، مینهای دریایی یا پهپادهای رزمی میتوانند عبور کشتیها را پرریسک کنند.
تحلیلگران نظامی از این نوع راهبرد با عنوان ضد دسترسی یا منع منطقهای (A2/AD) یاد میکنند؛ رویکردی که هدف آن لزوماً نابودی ناوگان دشمن نیست، بلکه افزایش هزینه و خطر عبور در یک منطقه است.
چرا اسکورت نظامی هم تضمین کامل نمیدهد
با وجود آنکه آمریکا وعده داده است نفتکشها را در تنگه هرمز اسکورت کند، تمرکز ترافیک کشتیها در مسیرهای محدود و نزدیکی این مسیرها به ساحل ایران باعث میشود تأمین امنیت کامل آن بسیار دشوار باشد.
به همین دلیل حتی تهدیدهای محدود یا حمله به یک کشتی تجاری میتواند عبور کشتیها را متوقف کند؛ زیرا شرکتهای بیمه و کشتیرانی معمولاً در چنین شرایطی از ورود به مناطق پرریسک خودداری میکنند.
اثر فوری بر بازار جهانی نفت
اختلال در عبور کشتیها از این آبراه در روزهای اخیر باعث شد قیمت نفت برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد. در چنین شرایطی ادامه تنشها یا حمله به کشتیهای تجاری میتواند باعث توقف کامل عبور نفتکشها شود و شوک قیمتی بزرگتری در بازار انرژی جهان ایجاد کند.
منبع: اکسیوس
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
