به گزارش مسیر اقتصاد بازار نفت به سرعت به تحولات جنگی در غرب آسیا واکنش نشان داده است. با ادامه بسته بودن تنگه هرمز و توقف کامل صادرات نفت از خلیج فارس، قیمت نفت برنت در معاملات جهانی از ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است؛ سطحی که آخرین بار در بهار ۲۰۲۴ دیده شده بود.
این افزایش قیمت در شرایطی رخ داده که هیچ نفت خامی از خلیج فارس خارج نمیشود و بازار با یکی از بزرگترین شوکهای عرضه در سالهای اخیر مواجه شده است. گزارشها نشان میدهد حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز که از تنگه هرمز عبور میکرد، اکنون با اختلال جدی روبهرو شده است؛ رقمی معادل نزدیک به یکپنجم مصرف جهانی نفت.
با شروع کاهش تولید در عراق و کویت نیز نگرانیها از کمبود عرضه در بازار جهانی بیشتر شده و بسیاری از تحلیلگران معتقدند در چنین شرایطی سقف مشخصی برای افزایش قیمت نفت وجود ندارد.
کاهش تولید در عراق و کویت
اختلال در صادرات از خلیج فارس به سرعت تولیدکنندگان منطقه را نیز تحت فشار قرار داده است. پس از آنکه عراق ناچار شد برخی میدانهای بزرگ نفتی خود از جمله رمیله و غرب القرنه را متوقف کند، کویت نیز اعلام کرده که به دلیل پر شدن مخازن ذخیرهسازی و عدم امکان صادرات، در حال کاهش تولید نفت در برخی میادین خود است.
همزمان پالایشگاه بزرگ مینا عبدالله کویت با ظرفیت حدود ۴۶۴ هزار بشکه در روز نیز تعطیل شده است. چنین تحولاتی نشان میدهد که بحران کنونی تنها یک مشکل حملونقل نیست، بلکه به سرعت در حال تبدیل شدن به یک بحران تولید در صنعت نفت منطقه است.
حملونقل نفت؛ گرانتر از همیشه
اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز بازار حملونقل دریایی را نیز دچار جهش قیمتی کرده است. هزینه حمل نفت با نفتکشهای غولپیکر (VLCC) از خلیج فارس به شمال شرق آسیا به حدود ۱۶ دلار برای هر بشکه رسیده است؛ رقمی که معادل حدود ۲۰ درصد ارزش نفت در مبدأ محسوب میشود.
در واقع حتی در مواردی که نفت قابل صادرات باشد، هزینه انتقال آن به بازارهای جهانی به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
بحران گاز؛ توقف ۲۰ درصد عرضه LNG جهان
در بازار گاز نیز شرایط چندان بهتر نیست. پس از حملات اخیر، تأسیسات عظیم راس لفان قطر که بزرگترین مرکز تولید LNG جهان محسوب میشود، برای مدتی تعطیل شده است. این مجتمع به تنهایی حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تأمین میکند و توقف آن شوک بزرگی به بازار جهانی گاز وارد کرده است.
گزارشها نشان میدهد بازگشت کامل تولید LNG قطر ممکن است چند هفته زمان ببرد؛ مسئلهای که باعث شده بازارهای انرژی در اروپا و آسیا با نگرانی جدی از کمبود گاز مواجه شوند.
واکنش کشورهای واردکننده انرژی
کشورهای واردکننده انرژی نیز به سرعت در حال آماده شدن برای یک بحران طولانیتر هستند. برای مثال، پالایشگاههای ژاپنی از دولت این کشور خواستهاند بخشی از ذخایر راهبردی نفت را آزاد کند تا در صورت ادامه اختلال در صادرات خاورمیانه، از کمبود سوخت جلوگیری شود.
چین نیز به منظور تضمین عرضه داخلی، صادرات فرآوردههای نفتی خود را به طور موقت متوقف کرده تا تولید پالایشگاهها تنها برای تأمین نیاز بازار داخلی استفاده شود.
بازارهای جهانی در حالت اضطراری
در کنار بحران نفت و گاز، آثار جنگ به سایر بازارها نیز سرایت کرده است. حملات به تأسیسات صنعتی در بحرین باعث توقف صادرات یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آلومینیوم جهان شده و قیمت این فلز تنها در یک هفته حدود ۵ درصد افزایش یافته است.
در همین حال، صنایع معدنی جهان نیز با مشکل جدیدی مواجه شدهاند: کمبود گوگرد، مادهای حیاتی در فرآیند استخراج فلزاتی مانند نیکل، مس و لیتیوم. منطقه خلیج فارس حدود ۵۰ درصد عرضه جهانی گوگرد را تأمین میکند و هرگونه اختلال در صادرات آن میتواند زنجیره تولید بسیاری از فلزات استراتژیک را مختل کند.
انرژی در قلب بحران اقتصاد جهانی
مجموع این تحولات نشان میدهد بحران کنونی تنها یک تنش منطقهای نیست، بلکه به سرعت در حال تبدیل شدن به یک شوک بزرگ در اقتصاد جهانی است. بسته شدن تنگه هرمز، کاهش تولید نفت در برخی کشورهای خلیج فارس و توقف بخشی از تولید LNG جهان، همگی نشانههایی از بحرانی هستند که میتواند قیمت انرژی را به سطوح بسیار بالاتری برساند.
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، بازار جهانی انرژی ممکن است با یکی از بزرگترین شوکهای عرضه از زمان بحران نفتی دهه ۱۹۷۰ روبهرو شود؛ شوکی که آثار آن نه تنها در بازار نفت و گاز، بلکه در کل اقتصاد جهانی احساس خواهد شد.
منبع: اویل پرایس
انتهای پیام/ انرژی
