به گزارش مسیر اقتصاد اروپا در حال عبور از مرحله توسعه صرف انرژیهای تجدیدپذیر به مرحله ساخت انعطافپذیری شبکه برق است؛ مرحلهای که در آن ذخیرهسازی انرژی به اندازه تولید برق اهمیت پیدا میکند. افزایش سهم برق بادی و خورشیدی، محدودیتهای شبکه، رشد مصرف ناشی از برقیسازی و توسعه مراکز داده، سیاستگذاران اروپایی را به این جمعبندی رسانده است که بدون ذخیرهسازی کوتاهمدت و چندروزه، امنیت انرژی و پایداری شبکه قابل تضمین نیست. از همین رو، فناوریهای ذخیرهسازی از یک ابزار مکمل در کنار تجدیدپذیرها، به یکی از ارکان اصلی سیاستگذاری انرژی اروپا تبدیل شدهاند.
در سالهای اخیر، اروپا به یکی از مهمترین بازارهای جهانی در حوزه ذخیرهسازی انرژی تبدیل شده است. بر اساس گزارش شرکت وود مکنزی[۱]، بیش از ۳۰۰۰ طرح ذخیرهسازی در ۳۷ کشور اروپایی در حال توسعه است و مجموع ظرفیت آنها از ۱۳۰ گیگاوات فراتر رفته است. در حال حاضر حدود ۱۹ گیگاوات از این ظرفیت به بهرهبرداری رسیده، اما روند توسعه بهگونهای است که پیشبینی میشود در فاصله سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶، میزان طرحهای جدید از کل طرحهای اجراشده در یک دهه گذشته بیشتر باشد. این روند نشاندهنده تغییر پارادایم در سیاستگذاری انرژی اروپا از تولید صرف به سمت انعطافپذیری شبکه است.
تمرکز سیاستی اروپا بر ذخیرهسازی بلندمدت برای مدیریت نوسانات انرژی
افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر، محدودیتهای شبکه و رشد تقاضای برق ناشی از برقیسازی، سیاستگذاران اروپایی را به سمت توسعه ذخیرهسازی بلندمدت سوق داده است. این فناوریها امکان تأمین برق در بازههای چندروزه را فراهم کرده و شکاف میان تولید متناوب و مصرف پایدار را پوشش میدهند. در کشورهایی مانند بریتانیا و آلمان، چارچوبهای بازار بهگونهای طراحی شدهاند که خدمات انعطافپذیری و پایداری شبکه ارزشگذاری شود. بهعنوان نمونه، ظرفیت ذخیرهسازی باتری در بریتانیا طی یک سال حدود ۴۵ درصد رشد داشته و به ۱۲.۹ گیگاواتساعت رسیده است که نشاندهنده نقش کلیدی این فناوری در تنظیم شبکه است.
ترکیب ذخیرهسازی با تولید کنترلپذیر، راهکاری برای پایداری شبکه
یکی از روندهای مهم در اروپا، ترکیب سامانههای ذخیرهسازی با منابع تولید کنترلپذیر مانند ژنراتورهای گازسوز است. این ترکیب بهویژه برای مصرفکنندگان صنعتی و مراکز داده اهمیت دارد، زیرا علاوه بر تأمین برق پایدار، امکان بهینهسازی مصرف و کاهش محدودیتهای شبکه را فراهم میکند. این مدلهای هیبریدی، با کاهش اتلاف انرژیهای تجدیدپذیر و افزایش قابلیت اطمینان شبکه، بهعنوان یکی از مسیرهای عملی برای تحقق اهداف کربنزدایی مطرح شدهاند. در واقع، ذخیرهسازی دیگر بهعنوان یک فناوری مستقل مطرح نیست، بلکه بخشی از یک اکوسیستم تولید انعطافپذیر محسوب میشود.
ظهور فناوریهای نوین و رقابت در بازار ذخیرهسازی چندروزه
در کنار توسعه بازار، فناوریهای جدیدی نیز در حال ورود به مرحله تجاریسازی هستند. باتریهای آهن-هوا[۲] که قادر به ذخیره انرژی تا ۱۰۰ ساعت هستند، بهعنوان یکی از گزینههای کلیدی برای ذخیرهسازی بلندمدت مطرح شدهاند. طرحهایی در ایرلند، فرانسه و سوئیس نشان میدهد که این فناوریها میتوانند نقش مهمی در کاهش محدودیت شبکه و استفاده بهینه از انرژیهای تجدیدپذیر ایفا کنند. همچنین، توسعه فناوریهایی مانند باتریهای آهن-سدیم[۳] و سامانههای مبتنی بر سلول سوختی اکسید جامد[۴]، رقابت در این حوزه را تشدید کرده و مسیرهای متنوعی برای پاسخ به نیازهای شبکه ایجاد کرده است.
افزایش نقش امنیت سایبری در زیرساختهای ذخیرهسازی انرژی
با تبدیل سامانههای ذخیرهسازی به بخشی از زیرساخت حیاتی انرژی، موضوع امنیت سایبری نیز به یک الزام سیاستی تبدیل شده است. این سامانهها بهطور مستقیم به شبکه برق متصل هستند و هرگونه اختلال سایبری میتواند بر پایداری شبکه و امنیت انرژی تأثیر بگذارد. در نتیجه، رعایت چارچوبهای امنیتی به یکی از شروط اصلی سرمایهگذاری و مشارکت در بازار تبدیل شده و اعتماد بهعنوان یک عامل کلیدی در توسعه این زیرساختها مطرح است.
شکاف ذخیرهسازی در اروپا، محرک اصلی سرمایهگذاریهای جدید
با وجود رشد قابلتوجه انرژیهای تجدیدپذیر، کمبود ظرفیت ذخیرهسازی بلندمدت به یکی از چالشهای اصلی اروپا تبدیل شده است. بهعنوان مثال، ایرلند با وجود دستیابی به سهم بالای انرژیهای تجدیدپذیر، بهدلیل محدودیت ذخیرهسازی، ناچار به هدررفت قابلتوجهی از برق تولیدی شده است. این مسئله نشان میدهد که بدون توسعه ذخیرهسازی چندروزه، امکان بهرهبرداری کامل از ظرفیت تجدیدپذیرها وجود ندارد. در همین راستا، سیاستهایی مانند ریپاور اییو اتحادیه اروپا[۵] و برنامههای ملی انرژی و اقلیم[۶]، بر افزایش ظرفیت ذخیرهسازی بهعنوان یک ضرورت امنیت انرژی تأکید دارند.
در مجموع، روندهای جاری نشان میدهد که بازار ذخیرهسازی انرژی در اروپا از یک حوزه فناورانه به یک مؤلفه راهبردی در سیاستگذاری انرژی تبدیل شده است. افزایش نوسانات قیمت برق، وابستگی به گاز و محدودیتهای شبکه، همگی موجب شدهاند که سرمایهگذاری در ذخیرهسازی، بهویژه در بخش بلندمدت، از توجیه اقتصادی و راهبردی بالاتری نسبت به سایر بازارها برخوردار باشد.
پانویس:
[۱] Wood Mackenzie
[۲] Iron-air batteries
[۳] Iron-sodium batteries
[۴] Solid oxide fuel cell (SOFC)
[۵] REPowerEU
[۶] National Energy and Climate Plans (NECPs)
منبع: powermag
انتهای پیام/ انرژی
