مسیراقتصاد/ در نظام حکمرانی، امنیت غذایی بهعنوان یکی از زیربخشهای کلیدی امنیت ملی شناخته میشود؛ چراکه پایداری آن نقشی مستقیمی در حفظ انسجام اجتماعی و کاهش چالشهای امنیتی ایفا میکند. از همین رو، تأمین پایدار کالاهای اساسی همواره در زمره اولویتهای اصلی دولتها قرار دارد.
در حال حاضر تحقق امنیت غذایی برای ایران از اهمیت دوچندانی برخوردار است چرا که کارشناسان حوزه امنیت بر این باورند که شکلگیری نارضایتیهای معیشتی و بروز اعتراضات اجتماعی بعد از موفقیت ایران در جنگ ۱۲ روزه، میتواند بهانه و فرصت لازم را برای مداخلهگری خارجی، بهویژه از سوی ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی در کشور فراهم کند. از منظر این تحلیلها، تضعیف ثبات داخلی از مسیر فشارهای اقتصادی و ناامنی غذایی، یکی از سناریوهای جدی دشمن برای زمینهسازی حمله مجدد به ایران بهشمار میرود.
وضعیت متلاطم بازار کالاهای اساسی طی ماههای اخیر
در چنین شرایطی، رصد بازار کالاهای اساسی بهویژه در بخش محصولات پروتئینی نشان میدهد که طی ماههای اخیر قیمت اقلامی مانند گوشت مرغ، گوشت قرمز، تخممرغ، شیر و لبنیات بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. بررسیها حاکی از آن است که علت مشترک این جهش قیمتی، اختلال در تأمین نهادههای دامی بهعنوان مهمترین عامل تولید و مؤثرترین متغیر در شکلگیری قیمت تمامشده محصولات پروتئینی است.
صرفنظر از اینکه منشأ اصلی اختلال در تأمین نهادههای دامی چه بوده است اما تداوم وضعیت فعلی زمینه کمبود عرضه و ناپایداری قیمتی محصولات پروتئینی را در هفتههای پیشرو همزمان با ماه رمضان و آغاز سال نو فراهم میکند. همچنین استمرار شرایط موجود به تضعیف زیرساخت تولید نیز منجر خواهد شد.
تداوم شرایط فعلی عامل کمبود گوشت مرغ در ماه رمضان و ایام سال نو
در این میان میتوان به گوشت مرغ به عنوان پرمصرفترین محصول در سبد محصولات پروتئینی اشاره کرد که وضعیت تولید آن به شدت تحت تاثیر کمبود عرضه نهادههای دامی قرار کرده است. در این راستا محمدرضا صدیقپور، دبیر انجمن تولیدکنندگان جوجه یکروزه ضمن اشاره به افت شدید قیمت جوجه یک روزه گفت: کمبود نهاده یا احتمال تأمیننشدن خوراک در حین دوره پرورش، موجب بیاعتمادی واحدهای پرورش مرغ گوشتی و کاهش انگیزه آنها برای جوجه ریزی شده است.[۱]
قیمت مصوب جوجه یکروزه ۳۲ هزار و ۷۶۰ تومان است، اما بهدلیل کاهش شدید تقاضا و کاهش جوجهریزی، قیمت این محصول در بازار بهطور متوسط به حدود ۵ هزار تومان رسیده است. این افت قیمت در شرایطی رخ داده که واحدهای مرغ مادر، نهاده دامی مورد نیاز خود را عمدتاً از بازار آزاد تأمین میکنند و عملاً از دریافت نهاده با قیمت مصوب محروم هستند.
همچنین مطابق تصویر زیر حبیب اسداللهنژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی، در دیماه ۱۴۰۴ طی نامهای خطاب به وزیر جهاد کشاورزی، با انتقاد از عملکرد وزارت جهاد کشاورزی در تأمین و توزیع نهادههای دامی اعلام کرد، از یک سوی بروز پدیده خودخوری و تلفات سنگین ناشی از گرسنگی مرغها در واحدهای مرغداری و از سوی دیگر عدم جذب جوجههای تولیدی در روزهای اخیر، زنجیره تولید را با اختلال مواجه کرده است؛ ایشان در ادامه نسبت به احتمال بروز کمبود گوشت مرغ در ایام ماه مبارک رمضان و عید نوروز هشدار داد.
در حال حاضر نگرانی مرغداران برای تامین نهاده های دامی انگیزه تولید را از آنها گرفته است. با توجه به فاصله زمانی حدود دوماهه میان جوجهریزی و عرضه گوشت مرغ، کاهش جوجهریزی آثار خود را در دورههای پرتقاضای پیش رو یعنی ماه رمضان و ایام سال نو نشان خواهد داد. این مسئله علاوه بر کمبود و تشدید بیثباتی بازار مرغ، میتواند به حذف بخشی از گلههای مرغ مادر و آسیب جدی به زیرساخت تولید جوجه یکروزه کشور منجر شود.
تحقق امنیت غذایی اولویت درجه ۱ کشور در شرایط کنونی
بهطور کلی، نابسامانی موجود در تولید گوشت مرغ در صنعت مرغداری، در سایر بخشهای تولیدکننده محصولات پروتئینی از جمله تخممرغ، گوشت قرمز، شیر و لبنیات نیز بهوضوح مشاهده میشود. این وضعیت صرفاً یک مسئله تولیدی یا اقتصادی نیست، بلکه با ایجاد کمبود عرضه و افزایش قیمت محصولات پروتئینی، مستقیماً معیشت و زندگی روزمره خانوارها را تحت تأثیر قرار میدهد و میتواند به شکلگیری نارضایتیهای اجتماعی و بروز اعتراضات پراکنده منجر شود؛ شرایطی که زمینه بهرهبرداری دشمنان خارجی، بهویژه ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی، را برای تشدید فشارها و حتی سناریوی حمله مجدد علیه ایران فراهم میکند. از این منظر، کنترل بازار کالاهای اساسی خط مقدم جلوگیری از تنشهای اجتماعی و تبعات امنیتی آن است.
بر همین اساس، اولویت فوری دولت باید رفع نااطمینانی تولیدکنندگان از طریق تأمین پایدار، بهموقع و قابل پیشبینی نهادههای دامی با قیمت مصوب باشد. همزمان، طراحی و اجرای یک برنامه عملیاتی مؤثر برای مهار فشارهای معیشتی و بهبود قدرت خرید مردم ضرورت دارد. در کنار این اقدامات، تکمیل و تقویت ذخایر استراتژیک کالاهای اساسی باید بهعنوان یکی از ارکان اصلی پدافند غیرعامل در حوزه امنیت غذایی، بهصورت جدی در دستور کار قرار گیرد. در این میان، دستگاههای امنیتی و نظارتی باید مستمرا جریان تولید، تأمین و توزیع کالاهای اساسی را بهدقت رصد کنند تا هرگونه اخلال سازمانیافته، عمدی یا مشکوک، پیش از آنکه به نارضایتی معیشتی و تنش اجتماعی منجر شود، شناسایی و مهار گردد.
پانویس:
[۱] خبرگزاری صدا و سیما؛ شماره خبر: ۵۶۷۳۶۵۶
انتهای پیام/ کشاورزی
