به گزارش مسیر اقتصاد طرح «نئوم» که از سوی محمد بنسلمان بهعنوان ویترین برنامه «چشمانداز ۲۰۳۰» عربستان معرفی شد، قرار بود نماد ورود این کشور به عصر شهرهای هوشمند، انرژیهای پاک، فناوریهای پیشرفته و گردشگری لوکس باشد. اما گزارشهای اخیر نشان میدهد که این طرح اکنون با کاهش قابلتوجه مقیاس و بازنگری در اهداف اولیه مواجه شده است.
عقبنشینی عربستان از بلندپروازیهای «نئوم»
دولت عربستان بهدلیل افزایش هزینههای ساخت، مشکلات مدیریتی و ناکامی در جذب سرمایهگذاری خصوصی خارجی مطابق پیشبینیهای اولیه، ناچار به بازطراحی بخشهایی از نئوم شده است. برخی از طرحهای بسیار بلندپروازانه، از جمله طرحهای شهری فوقپیشرفته، زیرساختهای عظیم فناورانه و ایدههای نمادین پرهزینه، یا به تعویق افتادهاند یا از دستور کار خارج شدهاند.
نئوم در ابتدا با برآورد سرمایهگذاری صدها میلیارد دلاری معرفی شد و قرار بود به قطب جهانی فناوری، انرژیهای تجدیدپذیر، هوش مصنوعی، زیستفناوری و گردشگری تبدیل شود. اما فاصله میان اهداف اعلامی و واقعیت اجرایی، بهتدریج آشکار شده است. افزایش هزینهها، فشار بر بودجه عمومی و کندی پیشرفت برخی زیرپروژهها، باعث شده ریاض در مسیر اجرای آن تجدیدنظر کند.
سرمایه خارجی جذب نشد
یکی از مهمترین مشکلات عربستان در این زمینه، چالش در جذب سرمایه خارجی است. در حالی که نئوم قرار بود با مشارکت گسترده سرمایهگذاران بینالمللی پیش برود، سطح ورود سرمایه خصوصی کمتر از انتظارات اولیه بوده است. این مسئله فشار بیشتری بر منابع داخلی عربستان وارد کرده و دولت را ناچار کرده است در اولویتبندی طرحها تجدیدنظر کند.
برخی ناکامیهای اجرایی موجب افزایش تردیدها نسبت به عملیاتی بودن تمام بخشهای طرح اولیه شده است. طرحهای که در تبلیغات رسمی بهعنوان نمونهای از شهر آینده معرفی میشدند، اکنون با رویکردی واقعگرایانهتر و مرحلهای دنبال میشوند.
تعدیل ابعاد نئوم به چه معناست؟
نئوم تنها یک پروژه شهری نیست؛ بلکه بخش مهمی از راهبرد تنوعبخشی اقتصادی عربستان برای کاهش وابستگی به نفت محسوب میشود. از این رو، هرگونه تعدیل در این طرح، پیامدهایی فراتر از یک طرح عمرانی دارد و بر چشمانداز تحول ساختاری اقتصاد این کشور اثر میگذارد.
در سطح منطقهای نیز نئوم بهعنوان یکی از بزرگترین طرحهای سرمایهگذاری در غرب آسیا شناخته میشد. کاهش مقیاس آن میتواند بر رقابت سرمایهگذاری میان کشورهای منطقه اثر بگذارد و نگاهها را به امکانپذیری طرحهای عظیم توسعهای جلب کند.
عربستان از شعار به سمت واقعگرایی حرکت میکند
در مجموع عربستان سعودی در حال حرکت از مرحله بلندپروازیهای نمادین به سمت اجرای طرحهای محدودتر و عملیاتیتر است. این تغییر رویکرد را میتوان نشانهای از فشارهای مالی، بازنگری در اولویتها و ضرورت انطباق با واقعیتهای اقتصادی دانست.
کاهش دامنه نئوم را میتوان بازتاب یک واقعیت مهم در جهان امروز دانست: حتی دولتهایی با منابع مالی گسترده نیز در اجرای طرحهای کلان ناچار به موازنه میان رؤیاهای توسعهای و محدودیتهای اقتصادی هستند. در فضای رقابتی جدید اقتصاد جهانی، موفقیت نه تنها در اعلام طرحهای بزرگ، بلکه در توانایی اجرای مرحلهای، جذب سرمایه پایدار و مدیریت هزینهها تعریف میشود.
منبع: میدل ایست مانیتور
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
