به گزارش مسیر اقتصاد نشست «تعاملات راهبردی ایران با چین و روسیه؛ از تفاهم تا اقدام» روز سه شنبه ۱۶ دیماه ۱۴۰۴ از ساعت ۱۴ الی ۱۷ و با میزبانی «اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین» برگزار میشود. این نشست، ششمین نشست تخصصی از دوازدهمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی بود که در بازه آبان تا اسفندماه سال جاری با موضوع «نظم نوین جهانی؛ بازآفرینی قدرت ایران» در حال برگزاری است. در ششمین نشست از این همایش موانع و فرصتهای توسعه روابط اقتصادی ایران با چین و روسیه به عنوان دو قطب اقتصادی مهم در تجارت جهانی کنونی، مورد بررسی قرار گرفت.
باید برای تعامل با روسیه و چین به طور جزا برنامه داشته باشیم
در این نشست فرشاد عادل کارشناس اندیشکده مطالعات راهبردی ایران و چین، با اشاره به تحولات جهانی اخیر تأکید میکند که تعامل با چین و روسیه امروز فرصتهای قابلتوجهی را پیش روی ایران قرار داده است؛ فرصتهایی که در بستر تغییرات نظم جهانی، اهمیت راهبردی بیشتری پیدا کردهاند. به گفته او، در مواجهه با این دو کشور یک پرسش اساسی مطرح است: آیا باید چین و روسیه را بهصورت یک بسته واحد دید و برای هر دو کشور برنامه مشترک طراحی کرد، یا لازم است برای هرکدام بهطور مستقل برنامهریزی شود. عادل معتقد است رویکرد دوم منطقیتر است و ایران باید برای توسعه تعاملات با چین و روسیه، برنامههای مجزا و متناسب با ویژگیهای هر کشور تدوین کند.
به گفته این کارشناس، برخی تحلیلها بر این فرض استوار است که حتی در صورت تمایل ایران، چین و روسیه به دلیل ریسک بالای همکاری با ایران و تحت تأثیر روابط ایران با غرب، تمایل محدودی برای گسترش تعاملات اقتصادی دارند و بنابراین مانع اصلی را باید در طرف مقابل جستوجو کرد. اما عادل این برداشت را نادرست میداند و تأکید میکند که ایران باید مستقل از مناسبات خود با غرب، بهطور فعال به دنبال بهرهبرداری از ظرفیتهای همکاری با چین و روسیه باشد.
انفعال ایران انگیزه کشورها برای تعامل راهبردی را کاهش میدهد
او یکی از مشکلات اساسی در این مسیر را عقبماندگی نگاه تصمیمگیران کشور از درک تحولات نظم نوین جهانی میداند؛ مسئلهای که موجب شده سیاستگذاری و اقدام عملی متناسب با شرایط جدید شکل نگیرد. به گفته عادل، اگر ایران اقدامی مؤثر انجام ندهد، از منظر بیرونی بهعنوان کشوری پرریسک برای تعامل اقتصادی تلقی میشود که در عین حال، خود نیز تلاشی جدی برای خروج از این وضعیت ندارد. تداوم این روند، انگیزه سایر کشورها برای همکاری اقتصادی با ایران را کاهش میدهد.
این کارشناس اندیشکده ایران و چین با اشاره به چالشهای داخلی، توضیح میدهد که مجموعهای از مشکلات در حوزههای مختلف، امکان توسعه تعاملات اقتصادی را محدود کرده است. به گفته او، در بخش زیرساختها نهتنها ظرفیت متناسب با تعاملات تجاری گسترده وجود ندارد، بلکه حتی از زیرساختهای موجود نیز استفاده بهینه نمیشود. در برخی موارد، منافع شخصی بر منافع ملی غلبه میکند و موازیکاری در دستگاههای اجرایی به یک مانع جدی تبدیل شده است. عادل با اشاره به تجربههای میدانی میگوید در گفتوگو با نماینده هند در ایران، علاقه این کشور به توسعه همکاری با ایران کاملاً مشهود بوده، اما مشکلات داخلی مانع تبدیل این اراده به اقدام عملی شده است.
اقتدار لازم را برای تصمیمگیریهای قاطع در تعامل با کشورها نداریم
به اعتقاد او، شرایط داخلی کشور و تحولات جهانی ایجاب میکند که تصمیمات قاطعتری در حوزه تعاملات خارجی اتخاذ شود؛ در حالی که در وضعیت فعلی، چنین قاطعیتی مشاهده نمیشود. عادل این مسئله را نشانه فقدان اقتدار و جدیت در اجرای راهبردها و ابتکارات سیاسی و اقتصادی میداند؛ وضعیتی که منجر به انباشت تصمیمهای اتخاذنشده و ایجاد انسداد در مسیر پیشبرد امور، بهویژه در تعامل با کشورهای خارجی شده است.
روسیه حاضر است خطور ریلی کریدور شمال-جنوب ایران را توسعه بدهد
او بهعنوان نمونه، به اعلام آمادگی روسیه برای سرمایهگذاری جدی در توسعه خطوط ریلی ایران در کریدور شمال–جنوب اشاره میکند و میگوید اختلافنظرها و انفعال داخلی باعث شده این همکاری به تعویق بیفتد. به گفته عادل، در چنین مواردی فقدان یک متولی مشخص که بتواند موضوع را جمعبندی و به سمت اقدام عملی هدایت کند، کاملاً محسوس است.
در مجموع، از نگاه این کارشناس، بروکراسی فرساینده، فقدان راهبرد کلان منسجم و نبود عزم جدی، سه مانع اصلی در مسیر توسعه تعاملات اقتصادی ایران با چین و روسیه محسوب میشوند.
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
