به گزارش مسیر اقتصاد نشست «تغییر نظم جهان؛ همکاری اقتصادی ایران و پاکستان» روز دوشنبه ۱۵ دیماه ۱۴۰۴، با حضور جمعی از مسئولین کارشناسان و فعالین بازرگانی دو کشور برگزار شد. این نشست، پنجمین نشست تخصصی از دوازدهمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی بود که در بازه آبان تا اسفندماه سال جاری با موضوع «نظم نوین جهانی؛ بازآفرینی قدرت ایران» در حال برگزاری است. در پنجمین نشست از این همایش موانع و فرصتهای توسعه روابط اقتصادی دوجانبه جمهوری اسلامی ایران و پاکستان مورد بررسی قرار گرفت.
در ابتدای این نشست رضا امیری مقدم سفیر جمهوری اسلامی ایران در اسلام آباد – پاکستان، با اشاره به روند رو به رشد روابط اقتصادی ایران و پاکستان، تأکید کرد تمرکز اصلی دو کشور در مقطع کنونی، تقویت زیرساختهای توسعه تجارت است. به گفته او، بدون حل مسائل زیرساختی، دستیابی به اهداف بزرگ تجاری امکانپذیر نخواهد بود.
توسعه مسیرهای ارتباطی؛ از هوا تا دریا
سفیر ایران در پاکستان توضیح داد: در ماههای اخیر، اتصال هوایی میان شهرهای دو کشور به شکل محسوسی گسترش یافته است. پروازهای مستقیم میان کراچی و مشهد و همچنین پرواز از چندین شهر پاکستان به تهران فعال شده است و این موضوع، هم برای تجارت و هم برای تردد فعالان اقتصادی اهمیت دارد.
وی افزود: در بخش دریایی نیز، اتصال بنادر در دستور کار قرار گرفته است. بندر کراچی به بنادر ایرانی متصل شده و اخیراً وزارت دریانوردی پاکستان یک کشتی مسافری راهاندازی کرده که اقدامی قابل تقدیر و نشانهای از عزم عملی طرف پاکستانی برای توسعه ارتباطات است.
راهآهن؛ ستون فقرات تجارت منطقهای
امیریمقدم با اشاره به اهمیت حملونقل ریلی، از خط راهآهن اسلامآباد–تهران–استانبول بهعنوان یکی از کریدورهای کلیدی یاد کرد و گفت: جلسات متعددی در سطح وزرای مربوطه دو طرف برگزار شده و دبیرکل سازمان همکاری اقتصادی (اکو) نیز در این زمینه فعال شده است. همزمان، پاکستان در حال تدوین طرحی برای احیای کریدورهای ریلی است.
به اعتقاد سفیر ایران، اگر «راه» را یکی از اصلیترین زیرساختهای توسعه تجارت بدانیم، در این حوزه پیشرفتهای مهمی حاصل شده، هرچند بخشی از کار هنوز در مرحله رفع موانع اجرایی قرار دارد. از جمله این موانع، حلنشدن کامل موضوع حرکت یکسره کامیونهای ایرانی به داخل پاکستان است.
توافقات سیاسی؛ پشتوانه حرکت اقتصادی
سفیر ایران با اشاره به سفر اخیر رئیسجمهور ایران به پاکستان، این سفر را نقطه عطفی در روابط دوجانبه دانست و گفت: توافقهای متعددی میان دو کشور به امضا رسیده و در حوزه تجارت نیز کلیات توافق تجارت ترجیحی نهایی شده است. اکنون تمرکز بر نهاییکردن فهرست کالاهاست تا دو کشور بتوانند با هزینه کمتر، تبادل کالا را افزایش دهند.
او همچنین اجرای توافق دروازه مشترک گمرکی و شبانهروزی شدن گمرکات مرزی را ضروری دانست و تأکید کرد اگرچه توافق در این زمینه وجود دارد، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده و نیازمند پیگیری جدیتر در سطح اجرایی است.
منطقه آزاد مشترک و بازارچههای مرزی؛ پیوند تجارت و معیشت
به گفته امیریمقدم، در جریان سفر رئیسجمهور ایران، دو کشور درباره ایجاد یک منطقه آزاد تجاری در بخشی از مرز مشترک به توافق رسیدهاند. این طرح در مرحله آمادهسازی زیرساختها قرار دارد و اجرای آن میتواند نقش مهمی در توسعه تجارت دوجانبه ایفا کند.
وی افزود: علاوه بر این، ایجاد بازارچههای مرزی نیز در دستور کار بوده است. تاکنون سه بازارچه افتتاح شده و سه بازارچه دیگر مرحله جانمایی را پشت سر گذاشتهاند. با این حال، محدودیتهایی برخلاف توافق اولیه اعمال شده است؛ از جمله اینکه قرار بود کالاهای عرضهشده در این بازارچهها بدون محدودیت گمرکی به فروش برسند اما با موانعی مواجه شدند. رایزنیها برای بهبود شرایط این بازارچهها با هدف حمایت از مرزنشینان ادامه دارد.
هدفگذاری ۱۰ میلیارد دلاری و اولویت کشاورزی
امیریمقدم گفت: حجم تجارت دوجانبه ایران و پاکستان در سال ۱۴۰۳ حدود ۳ میلیارد دلار بوده و دو کشور بر سر افزایش آن تا ۱۰ میلیارد دلار تفاهم کردهاند. هرچند تحولات سیاسی و جنگ تحمیلی ۱۲روزه اخیر ممکن است در کوتاهمدت مانع رشد سریع تجارت شود، اما تأکید و اجماع مقامات دو کشور بر توسعه روابط اقتصادی پابرجاست.
او با اشاره به واردات گوشت و برنج از پاکستان در سال گذشته، افزود: رؤسای جمهور دو کشور بر افزایش این تبادلات کشاورزی نیز توافق کردهاند. در همین راستا، رئیسجمهور ایران پس از بازگشت از پاکستان، از وزارت جهاد کشاورزی خواسته است در واردات گوشت و کالاهای اساسی، پاکستان در اولویت قرار گیرد. به دنبال این دستور، هیأتهایی از وزارت جهاد کشاورزی به پاکستان اعزام شده و توافقاتی برای خرید بیشتر گوشت، ذرت و برنج شکل گرفته است.
تهاتر؛ راهحل مشترک در تنگنای ارزی
سفیر ایران با تأکید بر نقش کلیدی حملونقل در تجارت، کاهش هزینههای آن را به نفع هر دو کشور دانست و یادآور شد: ایران و پاکستان هر دو با محدودیت منابع ارزی مواجهاند و از این رو، تجارت تهاتری میتواند فشار کمتری بر ذخایر ارزی وارد کند. از مقامات پاکستانی بابت فراهمکردن زمینه افزایش تبادلات تهاتری قدردانی میکنم و امیدوارم در آینده نیز این روند تقویت شود.
بانکها، کریدورها و نقش مجلس
وی افزود: تقویت نقشآفرینی ایران در کریدورهای شرق–غرب و شمال–جنوب میتواند به توسعه تجارت با پاکستان کمک کند. با این حال، یکی از مهمترین چالشها نبود تعامل مستقیم بانکی میان دو کشور است که رایزنیها برای رفع این مانع ادامه دارد.
در پایان، امیریمقدم نقش مجلس شورای اسلامی را در پیگیری اجرای توافقات دوجانبه با پاکستان بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: بدون پیگیری مستمر، بسیاری از توافقات روی زمین میمانند. بهویژه در حوزه واردات کالاهای اساسی از پاکستان، وجود منافع گروههای ذینفع و موانع غیررسمی کار را دشوار کردهاست و پیگیری خارجی و هماهنگی بیندستگاهی میتواند عبور از این موانع را تسهیل کند.
انتهای پیام/ تجارت و دیپلماسی
