۲۷ شهریور ۱۴۰۰

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه خبر: ۱۲۲۸۷۱ ۱۶ شهریور ۱۴۰۰ - ۱۱:۰۰ دسته : حکمرانی, گزارش تحلیلی کارشناس: فردین کریمی
۳

خصوصی سازی شرکت‌های دولتی از زمان شکل گیری، دارای ۳ نقطه اوج عملیاتی بوده است. در سال‌های ۸۸، ۹۲ و ۹۹ حجم خصوصی سازی رشد چشم گیری داشته و بیش از ۴۵ درصد از کل تعداد واگذاری ها در سال ۹۹ صورت گرفته که عمدتا به دلیل نیاز دولت به منابع درآمدی جهت رفع کسری بودجه بوده است.

مسیر اقتصاد/ خصوصی سازی به طور جدی در کشور از دهه ۸۰ شروع شد و با ابلاغ سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی رشد بیشتری یافت. دولت های مختلف در مواجهه خود با خصوصی سازی روش های مختلفی را اتخاذ کردند و هر کدام بر اساس قانون برنامه های توسعه و همچنین قانون سیاست های اصل ۴۴ به واگذاری شرکت های دولتی به بخش خصوصی پرداختند. به طور کلی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۰ خصوصی سازی دارای سه نقطه اوج بوده است.

سه نقطه اوج واگذاری ها در ۲۰ سال گذشته

بر اساس آماری که سازمان خصوصی سازی هر ساله منتشر می کند، خصوصی سازی در ایران از سال ۱۳۸۰ تا کنون به صورت خطی و یک نواخت انجام شده و به جز در مواردی که به آن اشاره خواهد شد، با تغییرات محسوسی همراه نبوده است.

در سه سال ۱۳۸۸، ۱۳۹۲ و ۱۳۹۹ آمار واگذاری شرکت‌ها به بخش خصوصی دارای جهش های جدی شده به طوری که مجموع این سه سال، ۷۰ درصد از کل تعداد واگذاری ها را به خود اختصاص داده است.

بر اساس گزارش سازمان خصوصی سازی، در سال ۱۳۹۹، ۴۴.۷ درصد از کل تعداد واگذاری های کشور صورت گرفته که در مقایسه با سال گذشته که ۱.۲ درصد بوده، بیش از ۳۷ برابر شده است.

از مجموع واگذاری های سال ۹۹، ۶۱ درصد از طریق بورس با درآمدی حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان، ۵.۵ درصد از طریق فرابورس با درآمدی حدود ۷ هزار میلیارد تومان و ۳۲.۷ درصد از طریق مزایده بوده که درآمدی ۴۰ هزار میلیاردی برای دولت در بر داشته است.

به طور کلی بر اساس آمار سازمان خصوصی سازی، ارزش ریالی واگذاری ها نیز در سال ۱۳۹۹ در حدود ۱۲۲ هزار میلیارد تومان بوده است که در مقایسه با سال ۱۳۹۸ حدود ۴۰ برابر شده است. در جدول زیر آمار واگذاری ها در سال ۱۳۹۹ بر اساس آمار سازمان خصوصی سازی نشان داده شده است.

درآمد (میلیارد تومان) درصد روش واگذاری
۷۵.۰۰۰ ۶۱ بورس
۷.۰۰۰ ۵.۵ فرابورس
۰ ۰ مذاکره
۴۰.۰۰۰ ۳۲.۷ مزایده

رد دیون عامل جهش های واگذاری شرکت ها

بر اساس آمار سازمان خصوصی سازی کشور، عمده ترین واگذاری هایی که در سال ۱۳۸۸ انجام شده سهام بانک‌ها از جمله بانک صادارت، بانک تجارت و بانک ملت بوده است. همچنین بیمه آسیا، بیمه البرز و مخابرات ایران در این سال واگذار شد که در این میان بخشی از سهام بانک صادرات، بانک تجارت و مخابرات ایران به صورت رد دیون واگذار شده است.

همچنین در آماری دیگر از سازمان خصوصی سازی از مجموع ۴۴ هزار میلیارد تومان درآمد حاصل از واگذاری در سال ۱۳۹۲، ۱۸ هزار میلیارد تومان آن بابت رد دیون بوده است که نشان از نگاه غلط دولت به واگذاری شرکت‌های دولتی دارد.

آنچه از آمار سازمان خصوصی سازی مشخص است علت عمده جهش واگذاری شرکت های دولتی در سال ۱۳۹۲، واگذاری شرکت ها در قبال بدهی های خود در قالب رد دیون بوده است.

مطابق گزارش تحلیلی که پیشتر در این خصوص نوشته شد، علت اصلی جهش خصوصی سازی در سال ۱۳۹۹ نیز نگاه رفع کسری بودجه ای دولت بود که سبب شد با عرضه سهام شرکت های دولتی در بورس مقدار زیادی از بودجه خود را تامین کند؛ طوری که حدود نیمی از کل واگذاری شرکت ها در طول بیست سال گذشته، مربوط به سال ۱۳۹۹ می باشد.

کسری بودجه عامل جهش واگذاری شرکت های دولتی در سال ۱۳۹۹

همچنین بر اساس آمارهای رسمی سازمان خصوصی سازی کشور ۲۷.۵ درصد از کل واگذاری های سال ۹۹ به صورت رد دیون بوده است.

انتهای پیام/ حکمرانی

  1. بسیار عالی
    در مورد میزان اثربخشی این واگذاری ها چه می شود گفت؟

    ۰۰


جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.

icons8-exercise-96 chat-active-icon