مسیر اقتصاد/ در حال حاضر، لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ و نحوه تأمین منابع درآمدی آن به یکی از محورهای اصلی بحث و بررسی تبدیل شده است. رئیسجمهور محترم در اظهارات خود، بهمنظور جبران برخی نارساییهای مرتبط با معیشت مردم از جمله افزایش حقوق کارکنان دولت، پرداختهای یارانهای و معیشتی، همچنین سرمایهگذاری و اجرای پروژههای عمرانی، به محدودیت منابع درآمدی کشور اشاره و اعلام کردهاند که منابع دیگری برای تأمین این هزینهها وجود ندارد.
در این خصوص، باید توجه داشت که بخشی از دلایل کمبود منابع، مستقیماً به عملکرد برخی مجموعههای اقتصادی در دولت بازمیگردد که بررسی و ارزیابی آن میتواند توسط شخص رئیسجمهور محترم صورت پذیرد. از سوی دیگر، رئیسجمهور محترم در جریان رقابتهای انتخاباتی تصریح نموده بودند که اجرای برنامه هفتم پیشرفت را بهعنوان مبنای عمل دولت قرار میدهند و نیازی به تدوین برنامه جدید وجود ندارد. بر اساس مفاد این برنامه، تولید نفت خام کشور باید تا پایان برنامه هفتم (انتهای سال ۱۴۰۷) به حدود ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد.
هدفگذاری ناکافی میزان تولید نفت در لایحه بودجه ۱۴۰۵
در اوایل استقرار دولت چهاردهم و در شهریورماه ۱۴۰۳، میزان تولید نفت خام کشور حدود ۳ میلیون و ۶۲۰ هزار بشکه در روز بود به طوریکه مطابق برنامهها، مصوبات، زیرساختهای ایجادشده و منابع تأمین مالی مصوب هیئت وزیران وقت و سایر مقدمات اجرایی، مقرر شده بود حداکثر در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ تولید نفت خام به ۴ میلیون بشکه در روز افزایش یابد. در این راستا، مجوزهای لازم در دولت سیزدهم اخذ شده و اقدامات اجرایی نیز با سرعت در حال انجام بود.
با وجود این از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم تاکنون، نه تنها تولید ۴ میلون بشکهای محقق نشده و تولید روزانه نفت خام با افزایشی در حدود ۱۳۰ هزار بشکه به حدود ۳ میلیون و ۷۵۰ هزار بشکه در روز رسیده، بلکه عملاً سطح تولید در سال آینده را نیز ۴ میلیون بشکه هدفگذاری نکرده و سطح تولید پیشبینیشده برای سال ۱۴۰۵ را عملاً میزان تولید محقق شده سال جاری اعلام کردهاند.
این موضوع به نوعی یا بیانگر تصویری از ناتوانی مجموعه صنعت نفت در سال آتی است یا اقدامی از سوی دولت برای کماظهاری در میزان تولید و متعاقباً کماظهاری در برآورد درآمدهای متناظر در لایحه بودجه سال آتی محسوب میشود.
برآورد میزان تولید نفت دولت با اهداف برنامه هفتم همخوانی ندارد
مطابق برنامه هفتم پیشرفت و برشهای سالانه آن، تولید نفت خام کشور باید تا پایان سال ۱۴۰۵ به حداقل ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز برسد. این در حالی است که با توجه به اقدامات انجامشده، زیرساختهای فراهمشده و شرایط موجود پیش از استقرار دولت چهاردهم، انتظار میرفت تولید نفت خام در سال ۱۴۰۴ به ۴ میلیون بشکه در روز دست یابد.
بنابراین، چنانچه تحقق برشهای سالانه برنامه هفتم با تأخیر مواجه شده و رقم حداقل ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ لحاظ نشده، ضروری است حداقل رقم ۴ میلیون بشکه تولید روزانه نفت خام در بودجه سال آتی پیشبینی گردد و نه رقم ۳ میلیون و ۷۲۲ هزار بشکهای که در حال حاضر محقق شده است.
پیشبینی تولید نفت کمتر از ۴ میلیون بشکه در روز منطقی نیست
با توجه به مراتب فوق، در صورتی که دولت در پی افزایش تولید، رشد اقتصادی و تأمین منابع درآمدی پایدار برای تخصیص به بخشهای هزینهای اولویتدار است، ضروری است لایه بودجه سال ۱۴۰۵ در بخش تولید نفت خام، صادرات و درآمدهای متناظر آن اصلاح و رقم تولید روزانه ۴ میلیون بشکه لحاظ شود.
در این صورت، میزان نفت خام قابل صادرات پس از کسر نیاز داخلی روزانه کشور به میزان ۱ میلیون و ۹۵۰ هزار بشکه (مطابق رقم مندرج در لایحه بودجه)، به حدود ۲ میلیون و ۵۰ هزار بشکه در روز خواهد رسید که نسبت به رقم صادرات پیشبینیشده در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ (۱ میلیون و ۷۷۲ هزار بشکه در روز) افزایشی معادل ۲۷۸ هزار بشکه در روز را نشان میدهد.
افزایش ۲۷۰ هزار میلیارد تومانی درآمد حاصل از صادرات نفت در بودجه ۱۴۰۵
با احتساب قیمت هر بشکه نفت خام ۵۴ دلار، این افزایش برآورد از میزان صادرات منجر به تحقق درآمدی معادل ۵ میلیارد و ۴۸۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۵ خواهد شد. پس از کسر سهم شرکت ملی نفت ایران (۱۴.۵ درصد) و سهم صندوق توسعه ملی (در صورت تأیید سهم ۲۰ درصدی در سال ۱۴۰۵)، در نهایت حدود ۳.۶ میلیارد دلار، معادل تقریباً ۲۷۰ هزار میلیارد تومان، بهعنوان منابع در اختیار دولت قرار خواهد گرفت که امکان برنامهریزی برای هزینهکرد در بخشهای اولویتدار کشور را فراهم میسازد.
رییس جمهور و نمایندگان مجلس باید توجه کنند که عملکرد برخی از دستگاههای اجرایی موجب محدودیت دولت در تأمین منابع و منجر به اعلام کمبود منابع مالی شده است؛ در حالی که وزارتخانه ذیربط میبایست تحقق تولید روزانه ۴ میلیون بشکه نفت خام را در سال جاری عملیاتی مینمود. بر این اساس، بایستی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ با لحاظ رقم تولید روزانه ۴ میلیون بشکه نفت خام اصلاح شود.
برای افزایش میزان تولید نفت چه باید کرد؟
همچنین ضروری است دولت محترم دو اقدام اساسی را در دستور کار قرار دهد: نخست، تعیین تکلیف اقدامات اجرایی و رفع موانع موجود بهمنظور تسریع در افزایش تولید نفت خام؛ دوم، اصلاح فرآیندهای صادرات نفت خام و رفع نارساییهای ساختاری و فنی در حوزه فروش، بهمنظور تحقق کامل درآمدهای صادراتی و اتصال مؤثر جریان درآمدهای ارزی. بدیهی است در صورت هدفگذاری افزایش درآمدهای صادراتی نفت خام، توسعه بازار و افزایش فروش باید در اولویت اقدامات مسئولان ذیربط دولت، از جمله رئیسجمهور محترم و معاون اول، قرار گیرد.
انتهای پیام/ دولت و حکمرانی
