۲۹ خرداد ۱۴۰۳

رهبر معظّم انقلاب: علاج برون رفت از مشکلات کشور «اقتصاد مقاومتی» است.

شناسه: ۱۷۱۱۸۸ ۰۷ آذر ۱۴۰۲ - ۱۶:۳۰ دسته: پول و بانک، دهمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی
۰

احسان قمری کارشناس تجارت بین‌الملل، در نشست «پیمان سپاری ارزی صادرکنندگان؛ ضرورت و الزامات»، ضمن تاکید بر اینکه بانک مرکزی به تنهایی از صلاحیت لازم برای تصمیم گیری درخصوص رفع تعهد ارزی صادرکنندگان برخوردار نیست، گفت: تعدد آیین‌نامه‌های اجرایی و تغییر ناگهانی سیاست‌ها نشانه این عدم صلاحیت است و برای بهبود وضعیت باید دستگاه‌هایی مثل وزارت صمت و وزارت نفت سهم بیشتری در تصمیم گیری داشته باشند.

به گزارش مسیر اقتصاد نشست «پیمان سپاری ارزی صادرکنندگان؛ ضرورت و الزامات» روز سه‌شنبه هفتم آذرماه ۱۴۰۲، با حضور جمعی از اساتید و صاحبنظران و فعالان این حوزه در وزارت امور اقتصادی و دارایی برگزار شد. این نشست، دومین نشست تخصصی از دهمین همایش سالانه اقتصاد مقاومتی بود که در بازه آبان تا اسفندماه سال جاری با موضوع «حکمرانی ارزی؛ ثبات و رونق اقتصادی» در حال برگزاری است. در دومین نشست از این همایش اهمیت، چالش‌‎ها و راهکارهای مرتبط با رفع تعهد ارزی صادرکنندگان مورد بررسی قرار گرفت.

تعدد آیین‌نامه‌های اجرایی، نقطه ضعف اساسی رفع تعهد ارزی

احسان قمری کارشناس تجارت بین‌الملل، در این نشست گفت: بحث رفع تعهدات ارزی که به غلط با عنوان «پیمان سپاری ارزی» مطرح می‌شود، از سال ۹۷ و با خروج آمریکا از برجام و تشدید تحریم‌ها، به طور جدی‌تری در دستورکار قرار گرفت. در ۶ سالی که از اعمال این سیاست می‌گذرد تجربیات زیادی به دست آورده‌ایم. در دوران بعد از جنگ تا سال ۱۳۷۹ نیز پیمان سپاری ارزی اجرایی شده بود ولی به جز این دو بازه، کشور در اعمال این سیاست تجربه نداشت و حکمرانی رفع تعهدات ارزی فاقد ادبیات و تجربه بود. اما امروز با وجود این تجربیات، نه دولت از اعمال این سیاست راضی است و نه صادرکنندگان راضی هستند. به جز محصولات پتروشیمی و پایین دستی و بالادستی نفت، حدود ۱۵ میلیارد دلار کالا از کشور صادر می‌شود.

وی افزود: یکی از مشکلات در زمینه رفع تعهدات ارزی، تکثر آیین نامه‌ها و مصوبات است که از گمرک تا صادرکنندگان را با مشکلات زیادی مواجه کرده است. باید بین سیاست‌های ارزی و تجاری تفاوت قائل شد و بین آن‌ها همسویی ایجاد کرد. مسئول سیاست تجاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و مسئول سیاست ارزی بانک مرکزی است. در ابتدای اعمال سیاست‌ها رفع تعهد ارزی، بانک مرکزی یک مخق بالاتکلیف بود و عملا به تصدی گر برگرداندن ارز صادرات و تخصیص ارز به واردات ایفای نقش می‌کرد.

بانک مرکزی صلاحیت تصمیم گیری درخصوص رفع تعهد ارزی را ندارد

قمری ادامه داد: از نظر من بانک مرکزی این صلاحیت را نداشت که درخصوص رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و تخصیص ارز به واردات تصمیم گیری کند. برخی صادرکنندگان از سال ۱۳۹۷ هنوز پرونده باز رفع تعهد ارزی دارند و این مشکل ریشه در عدم اعتماد به صادرکنندگان دارد. تکثر و تعدد آیین‌نامه‌ها و تغییرات سریع دستورالعمل‌ها نیز ریشه در همین عدم صلاحیت فنی بانک مرکزی برای تصمیم گیری درخصوص رفع تعهدات ارزی دارد.

این کارشناس تجارت بین‌الملل بیان داشت: در اواخر سال ۱۳۹۹ و اوایل سال ۱۴۰۰، بالاخره تصمیم گرفته می‌شود که مصوبات تجمیع شود؛ هرچند بازهم در آن دوره بانک مرکزی بازهم به صورتی غیر کارشناسی ورود کرد و مصوبه کمیته اقدام ارزی را تغییر داد. با اینحال تجمیع آیین نامه‌ها با وجود مشکلات اعمال شده از سوی بانک مرکزی، در نهایت مفید واقع شد و به نسبت قبل شرایط بهتری در رفع تعهد ارزی صادرکنندگان حاکم شد. من معتقدم در حوزه حکمرانی ابزار ما برای ایفای تعهدات ارزی صادرکنندگان غلط است و در این زمینه انتقاد به بانک مرکزی وارد است. من از طرفداران سیاست تثبیت هستم ولی باید توجه داشته باشیم که اعمال این سیاست به چه قیمتی تمام می‌شود. من فکر میکنم امروز این سیاست تثبیت به قیمت تبدیل شدن رویه واردات در قبال صادرات به پولشویی درحال اجراست.

سیاست‌های ارزی، تجاری و صنعتی باید با یکدیگر هماهنگ باشد

وی اظهار داشت: سیاست‌های ارزی، تجاری و صنعتی باید در کنار یکدیگر دیده شود. امروز مهمترین مشکل ما در تجارت واردات کالاهای با ارزش افزوده و صادرات کالاهای با ارزش کمتر است. هر تن کالای وارداتی ایران بالای ۱۲۰۰ دلار است ولی در مقابل کالاهای صادراتی ایران به ازای هر تن کمتر از ۴۰۰ دلار صادر می‌شود. اگر بناداریم سیاست‌های ارزی و تجاری و صنعتی به درستی اعمال شود باید برای این مسئله نیز تدبیری بیاندیشیم.

قمری در ادامه گفت: بانک مرکزی از روز اول سیاست رفع تعهد ارزی، با ریاست‌های مختلف معتقد بودند سامانه نیما لنگرگاه نرخ ارز است. در واقع نرخ در این سامانه برای بانک مرکزی بسیار مهم است و از طریق این سامانه ارز خیلی از نیازهای کشور را تامین می‌کند. اما تمرکز بر نیما به قدری بود که از مسائل دیگر چشم پوشی شد. من یکی از مخالفان واردات در مقابل صادرات خرد هستم چراکه این فرآیند یک صادرکننده را به یک واردکننده تبدیل می‌کند که تخصصی در این زمینه ندارد.

رفع تعهد ارزی همه صنایع نباید یکسان باشد

این کارشناس تجارت بین‌الملل افزود: ابتدا باید تعیین کنیم که سهم بخش‌های مختلف در صادرات چقدر است و بعد از آن سهم هریک از گروه‌های کالایی را در تامین ارز واردات چقدر است و بعد از آن باید کیفیت ارزی که هریک از گروه‌های کالایی تامین می‌کنند مورد توجه قرار دهیم. بنابراین اعمال سیاست یکسان برای همه گروه‌های کالایی به هیچ عنوان مطلوب نیست و باید با ابزارهای تشویقی سیاست‌های مطلوب برای هر صنعت تنظیم شود. از سال ۱۳۹۷ تعداد زیادی از صادرکنندگان حدود ۱۰ میلیارد دلار ارز خود را بازنگرداندند و امروز به مرور در حال بازگشت ارزهای خود هستند و تراز سامانه نیما نیز منفی ۱۰ میلیارد دلار شده است که نشان دهنده اهمیت رفع تعهد ارزی صادرکنندگان است.

انتهای پیام/ پول و بانک



جهت احترام به مخاطبان فرهیخته، نظرات بدون بازبینی منتشر می شود. لطفا نظرات خود را جهت تعميق و گسترش بحث ارائه نمایید. نظرات حاوی توهين، افترا و تهمت به ديگران پاک می شود.